گفتار در نخستين آيات كه نازل شد ابو اسحاق احمد بن ابراهيم مقرى با اسناد از عايشه روايت مىكند كه گفت : « نخستين وحى كه به رسول خدا آمد رؤياى صادقه بود در خواب ، و هر خواب كه مىديد چون سپيده صبح بر او نمايان مىشد . آنگاه پيامبر دوستدار تنهايى شد و به [ غار ] حرا مىرفت و شب‌هاى بسيار در آنجا به « تحنث » و عبادت مىپرداخت . و توشه با خود مىبرد و باز مىآمد و از خديجه توشه مىگرفت . تا در غار حراء ناگهانش حقيقت رخ نمود و فرشته نزد او آمد و گفت : بخوان . پيامبر فرمود خواندن نمىدانم . پيامبر فرمايد : « سپس مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم ، آنگاه رهايم كرد و گفت بخوان . گفتم خواندن نمىدانم . دوباره مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم ، آنگاه رها كرد و گفت : بخوان . گفتم خواندن نمىدانم . سومين بار مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم و گفت : « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ، اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ، عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ » . پيامبر بدان حالت با دل لرزان نزد خديجه باز آمد و گفت مرا بپوشانيد او را پوشانيدند تا بيم از وى برفت و از خديجه پرسيد مرا چه شده است كه بر جان خويش بيمناكم ، و ماجرا باز گفت . خديجه گفت هيچ مترس و بشارتت باد . خدا هرگز ترا رسوا و خوار نسازد ، كه به خويش و پيوند مىرسى ، و راستگويى ، و بار نيازمندان بر مىگيرى ، و مهمانپذيرى ، و در مصيبت‌ها به راستى ياور كسانى . » اين روايت را بخارى و مسلم نيز آورده‌اند . و نيز شريف اسماعيل بن حسن بن محمد بن حسن طبرى با اسناد از عايشه روايت كرد كه گفت : اولين بخش از قرآن كه نازل شد اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ بود . ابو عبد اللّه حاكم نيز در مستدرك خود همين روايت را آورده است . احمد بن محمد بن ابراهيم مقرى با اسناد عكرمه و حسن روايت كرد كه نخستين آيه‌اى كه در مكه نازل شد بسم الله الرحمن الرحيم و نخستين سوره اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ بود . حسن بن محمد فارسى با اسناد از محمد بن عباد بن جعفر مخزومى روايت كرد كه به نقل از بعض علما گفت : اولين وحى كه خدا بر پيام آورش فرستاد آيات اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ تا ما لَمْ يَعْلَمْ بود . كه صدر سوره علق است ، و در حرا نازل شد و بقيهء سوره بعدا به خواست خدا نازل گرديد ، اما حديث صحيحى كه مىگويد نخستين سوره‌اى كه نازل شد سورهء المدثر بود ، چنين است ابو اسحاق ثعلبى با اسناد از يحيى بن ابى كثير روايت كرد كه از ابو سلمه بن عبد الرحمن پرسيدم كدام بخش قرآن اول نازل شد ؟ گفت : يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ . گفتم : يا اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ؟ ابو سلمه گفت : از جابر بن عبد اللّه انصارى پرسيدم كدام بخش از قرآن اول نازل شد ؟ گفت يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ . گفتم : يا اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ؟ جابر پاسخ داد من براى شما آنچه را پيغمبر ( ص ) فرمود نقل مىكنم . پيغمبر ( ص ) فرمود : يك ماه در حرا مجاور بودم . چون ماه به سر رسيد از كوه فرود آمدم و به عمق دره رسيدم . ندايى شنيدم . به پس و پيش و چپ و راست نگريستم و آنگاه به آسمان نگاه