محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)
595
جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)
ترجمهء سورة الانفال و اين سورة الانفال بمدينه فرو آمده است اندر كار جهودان مدينه و خواستها و غنيمت ايشان و حربها و كارهاى ايشان كه مر پيغامبر عليه السّلام [ را ] بودست با ايشان ، و اين قصّهها بگفته آيد بجايگه خويش بسورة التوبة كه پس اين بود . قصّههاى اين سورة بدان سورة بگفته آيد بدين سورة پيوسته « 1 » . و بدين سوره بيشتر ياد كردن حرب بدر است و حرب حنين ، و آمدن فريشتگان از آسمان و هزيمت شدن كافران و كشتن ايشان ، و آنچه رفته است بدان حصارهاى مدينه به آن جهودان از حربها بحصارهاى خيبر و فدك و وادى القرى ؛ و اين همه قصّهها بگفته آمده است بجايگاه خويش ، نخواستم « 2 » كه ديگر باره گفته آيد كه ملالت گيرد و كتاب دراز شود . امّا اين آية كه خداى گفت عزّ و جلّ : يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ ، قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ « 3 » گفت : مىپرسند ترا از غنيمتها ، « 4 » بگو اين غنيمتها خداى را است و رسول او را تا هر كى را بدين « 5 » حقى باشد بدهندش . پس گفت بترسيد از خداى و آنچه ميان مسلمانان باشد از معاملت نيكو كنيد اندر غنيمت بحصّت خويش « 6 » همداستان « 7 » كنيد ، بر يك ديگر افزونى مكنيد « 8 » .
--> ( 1 ) - و حربها كمر پيغمبر را عليه السلام افتاد با ايشان و اين قصه بسورة كز پس اين سورة بيايد گفته آيد كه قصههاى آن سورة بدين سورة پيوستست . ( خ ) ( 2 ) - نخواستيم . ( نا . خ ) ( 3 ) - الانفال ، 1 ( 4 ) - ازين غنيمتها بگو كاين . ( خ . صو ) ( 5 ) - بدين اندر . ( خ ) ( 6 ) - نيكو كنيد يعنى اندر غنيمت بحصهء خويش . ( خ . نا . صو ) ( 7 ) - همداستانى . ( خ . نا ) - همداستان . ( صو ) ( 8 ) - مجوئيد . ( نا . صو )