محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)

6

جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)

كردند ، از شهر بخارا « 1 » چون فقيه ابو بكر بن احمد بن حامد و چون خليل بن احمد السجستانى ، و از شهر بلخ ابو جعفر بن محمد بن على ، [ و ] از باب الهندو « 2 » فقيه الحسن بن على مندوس را « 3 » و ابو الجهم خالد بن هانى المتفقّه را ، و [ هم ازين گونه ] « 4 » از شهر سمرقند و از شهر سپيجاب و فرغانه و از هر شهرى كه بود در ما وراء النّهر ؛ و همه خطها بدادند بر ترجمهء اين كتاب كه اين راه راست است . پس بفرمود امير سيّد ملك مظفر ابو صالح اين جماعت علما را تا ايشان « 5 » از ميان خويش هر كدام فاضل‌تر و عالم‌تر اختيار كنند تا اين كتاب را ترجمه كنند . پس ترجمه كردند [ و از جملهء اين مصحف اسنادهاى دراز بيفكندند و اقتصار كردند بر متون اخبار ] « 6 » و اين را بيست مجلّد ساختند ، از جمله اين چهارده مجلّد فرو نهادند هر يكى نيم سبع ، تا جملهء « 7 » همه تفسير قرآن باشد از پس وفات پيغامبر عليه السلام تا آن گه كه محمد بن جرير ازين جهان بيرون شد و آن اندرسال سيصد و چهل و پنج بود از هجرت پيغامبر عليه السلام ، و شش مجلد ديگر فرو نهادند تا اين بيست مجلد تمام شد . و تفسير قرآن و قصّه‌هاى ياران پيغامبر كه بودند از پس او ، و قصه‌هاى اميران مؤمنان كه بودند تا بدين وقت ياد كرديم اندر هفت

--> ( 1 ) چون ابو بكر محمد بن الفضل الامام ، و چون ابو بكر محمد بن اسمعيل الفقيه ، و ( پا ) ( 2 ) باب الهند ( پا . صو ) ( 3 ) مندوست الفقيه ( پا ) ( 4 ) ( پا . صو ) ( 5 ) پس بيرون آمد فرمان امير سيد ملك مظفر بر دست كسهاى او و نزديكان او و وزيران او و بر زبان خاصهء او و خادم او ابو الحسن فائق الخاصه سوى اين جماعت مردمان و اين علما تا ايشان . . . ( پا ) ( 6 ) ( پا ) ( 7 ) . . . اين چهارده مصحف فرونهادند تفسير قرآن از اول كون عالم تا آن وقت كه پيغامبر ما ازين جهان بيرون شد و وحى از آسمان گسسته شد تا اين وقت اين چهارده مصحف فرو نهادند هر مصحفى نيم هفت يك ، تا جمله . . . ( پا )