پرسيدم از ( آيه ) : « سبعا من المثانى و القرآن العظيم » « 1 » آيا مراد سوره فاتحة الكتاب است . فرمود : « بلى » . عرض كردم : « بسم اللّه الرحمن الرحيم » از همان هفت ( آيه ) است ؟ فرمود : « آرى آن بهترين آنهاست » . « 2 » غير اينها از روايات ديگر و حديث اخير بسم اللّه را از آيات ويژه سوره « حمد » مىداند . و مهما تصلها او بدأت براءة * لتنزيلها بالسيف لست مبسملا « 3 » شارح ( شاطبيه ) گفته است : ضمير « ها » در « تصلها » به « برائت » بر مىگردد كه از نظر ادبى « اضمار قبل الذكر » مىنامند و معنى شعر اين است در اوّل سوره برائت بسم اللّه گفته نمىشود خواه خواننده آن را به سوره قبلش « أنفال » وصل كند يا نكند و فقط ابتدا به خواندن برائت نمايد . آنگاه حكمت در ترك بسم اللّه در اوّل آن را چنين بيان نموده : « لتنزيلها بالسيف » يعنى براى اينكه سوره برائت جهت خشم گرفتن و بيم دادن ، و ترسانيدن است و در آن سوره فرمان به شمشير كشيدن بر روى مشركين داده شده است . ابن عباس گويد : از على - كه خدا از او خوشنود گردد - پرسيدم چرا در سر آغاز سوره برائت « بسم اللّه الرحمن الرحيم » نوشته نشده است . در پاسخم فرمود : « چون بسم اللّه . . . » پناه و زنهار است و در

--> ( 1 ) الحجر 15 : 86 . ( 2 ) وسائل الشيعة 4 : 74 - ابواب القراءة فى الصلاة باب ( 1 ) حديث 2 . ( 3 ) شرح شاطبه : 32 شارح على محمّد الضباع .