كدحا فملاقيه . ( انشقاق / 6 ) » اى انسان تو به سوى پروردگارت در تلاش و كوشش هستى و در نهايت او را ملاقات خواهى كرد . اما ملاقات به كيفيت هاى مثبت و منفى و نيز ابتدايى و متوسط و عالى قابل تقسيم است . ملاقات مومن با خدا ملاقات جمال حق و ملاقات دوست با دوست است همان گونه كه قرآن فرموده است : « يحبهم و يحبونه ( مائده / 54 ) » و ملاقات كافر با خدا ملاقات جلال و خشم خداوند است و ملاقات دشمن با دشمن خواهد بود چنان چه خداوند فرموده است : « ذلك جزاء اعداءالله النار لهم فيها دار الخلد جزاءً بما كانوا باياتنا يجحدون . ( فصلت / 28 ) » در لقاءالله مثبت كه براى مومنان هست مراتب و منازلى وجود دارد . متقيان يك لقاء و اهل سلوك و معرفت عالى لقاء ديگر خواهند داشت اما اشتياق به لقاءالله براى هر يك وجود دارد و مقصد نهايى سير و سلوك عارفان و سالكان لقاءالله در عالى ترين درجه آن است . پس آنچه كه امير المؤمنين على عليه السلام براى اهل تقوا و پارسايى فرموده به طريق اولى و عالى براى اهل عرفان و سلوك حاصل خواهد بود كه فرمود : « و لو لا الاجل الذى كتب الله عليهم لم تستقر ارواحهم فى اجسادهم طرفة عين شوقاً الى الثواب وخوفا من العقاب . عظم الخالق فى انفسهم فصغر ما دونه فى اعينهم فهم و الجنة كمن قدراها فهم فيها منعمون و هم و النار كمن قدراها فهم فيها معذبون . قلوبهم محزونه و شرورهم مأمونه و اجسادهم نحيفة و حاجاتهم خفيفة و انفسهم عفيفة . صبروا اياماً قيصره اعقبتهم راحة طويله تجارة مربحة يسرها لهم ربهم ارادتهم الدنيا فلم يريدوها و اسرتهم ففدوا انفسهم منها . ( نهج البلاغه خطبه 93 ) » اگر نبود مرگى كه خدا بر آنان مقدر فرموده روح آنان حتى به اندازه چشم به هم زدن در بدنهايشان قرار نميگرفت ، از شوق ديدار بهشت و از ترس عذاب جهنم ، خدا در جانشان بزرگ و ديگران كوچك مقدارند . بهشت براى آنان چنان است كه گويى آن را ديده و در نعمت هاى آن به سر مى برند و جهنم را چنان باور دارند كه گويى آن را ديده و در عذابش گرفتارند . دلهاى آنان اندوهگين و مردم از آزارشان درامان ، تنهايشان لاغر و درخواست هايشان اندك ، نفس شان عفيف و دامن شان پاك است در روزگار كوتاه دنيا صبر كرده تا آسايش جاودانه قيامت را به دست آورند تجارتى پرسود كه پروردگارشان فراهم فرموده . دنيا ميخواست كه آنان را بفريبد اما عزم دنيا نكردند ، مى خواست آنها را اسير خود گرداند كه با فدا كردن جان ، خود را آزاد ساختند .