شاخصه توحيدى ويژه ايشان در سپردن امور به خداوند متعال مصاديق متعددى دارد . زمانى دو طايفه در نجف از پشت بام با هم مى جنگيدند . در پشت بام ايشان يك طايفه سنگر گرفته و به گروه ديگر مى زد . قاضى در ايوان نشسته و تماشا مى كرد . « ذكرتها غلبه كرده و بر پشت بام آمده و دو نفر از شكرتى ها را كشتند و بام را تصرف و دو نفر ديگر را هم در ايوان خانه كشتند . دو نفر ديگر را هم در صحن خانه ما كشتند . از ناودان مثل باران خون پايين مى آمد . من همين‌طور نشسته بودم بر جاى خود و هيچ حركتى نكردم . ذكرتى ها به داخل اتاق ها ريخته و هرچه به درد خور بود بردند . من حركت نكردم نشسته بودم و تماشا مى كردم . » « 1 » ايشان شاگردان را نيز به توكل و آثار آن بشارت مى دادند . « . . . من و همسرم از خويشاوندان قاضى هستيم . بارها صاحب فرزند شديم اما باقى نمى ماند و در كودكى از دنيا مى رفتند . هنگامى كه همسرم اين فرزندم را حامله بود ولى من هنوز مطلع نشده بودم مرحوم قاضى براى صله رحم به منزل ما آمد و به همسرم گفت : دختر عمو غصه نخور اين فرزندت پسر است و باقى مى ماند . نام او را عبدالباقى بگذاريد تا برايتان باقى بماند . » « 2 » توحيد و تفكر تفكر از ديگر راههاى ورود به عالم توحيد و بقاى در آن بود . در مكتب قاضى نيز اين مهم مورد تأكيد بود . « اعتقاد به رياضت هاى غير شرعى و سخت نداشت اما اهل مراقبه و تفكر بود و ساعتها در وادى السلام نجف به تفكر مى پرداخت . » « 3 » حضور هر روز در وادى السلام و تفكر در تمام آنچه كه اسلام به آن سفارش شده است از شيوه هاى خاموش اين مرد بود . « وى تقريبا هر روز در وادى السلام نجف حضور مى يافت و در آنجا جلسه داشت ولى در مورد فلسفه اين كار چيزى نمى گفت . » « 4 » در سلوك قاضى مرگ و زندگى دو روى يك سكه بودند ، لذا با عالم اموات انس داشته و در منازل مردگان ساكن شده و تفكر مى نمود . « من با ارواح مردگان مأنوس ترم تا زندگان » « 5 » نتيجه گيرى سوال مد نظر در اين پژوهش يعنى ، سلوك معنوى سيد على قاضى بر چه مبنايى استوار بود ؟ با اين فرض مورد بررسى قرار گرفت : سيد على قاضى در ظرف يك عارف مسلمان سلوك معنوى خود را بر مبناى توحيد و ابعاد متعدد آن ( نظير توحيد در ذات و صفات ، توحيد

--> ( 1 ) - اسوه عارفان ، ص 92 قاضى به فرزندان خود سفارش كرده بود كه با آنكه در عراقند هرگز هويت ايرانى خويش را فراموش نكنند . « شما هرگز فراموش نكنيد كه ايرانى هستيد و نام نشان شما در دفاتر ايران ثبت شده است . » ( 2 ) - درياى عرفان ، پيشين ، ص 105 ( 3 ) - روح مجرد ، 42 و 43 ( 4 ) - بحر خروشان ، ص 109 ( 5 ) - عطش ، پيشين ، ص 204 ( نقل از شيخ عباس قوچانى )