جمعى از نويسندگان
357
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
در اين مقاله پس از معرفى اجمالى جهت آشنايى با اين دو دانشمند برجسته و عالم شيعى به معرفى كتاب « الميزان فى تفسير القرآن » اشاره خواهد شد و پس از آن به مسئله اصلى تحقيق يعنى اثر گذارى آية الله سيد على آقا قاضى بر علامه طباطبايى و نحوه انعكاس اين تأثير در تفسير الميزان پرداخته شده است ، كه طى آن مثالها و مواردى از اين اثر گذارى ذكر مى گردد . 1 . معرفى علامه قاضى [ با تاكيد بر وجه قرآنى و تفسيرى ايشان ] روز 13 ذى الحجه سال 1285 ه - . ق نوزادى به دنيا آمد كه نويد دهنده انسانيت و رهايى بخش انسان ها از قيد و بند نفس شيطانى بود . باز آمد آن مهر كه نديدش فلك به خواب * آورد آتشى كه نميرد به هيچ آب بنگر به خانه تن و بنگر به جان من * از جام عشق او شده اين مست و آن خراب پدرايشان ، سيد حسين قاضى ، انسان بزرگ و وارسته بود كه از شاگردان برجسته آيةالله العظمى ميرزا محمد حسن شيرازى بود و از ايشان اجازه اجتهاد داشت . سيد على قاضى از ابتداى جوانى تحصيلات خود را نزد پدر بزرگوار و ميرزا موسى تبريزى و ميرزا محمد على قراچه داغى آغاز كرد . پدر به علم تفسير علاقه و رغبت خاصى داشت چنان كه خود ميرزا على تصريح مىكند كه تفسير كشاف را نزد پدر خوانده ، همچنين ادبيات عربى و فارسى را پيش دانشمند معروف وشاعر نامى ميرزا محمد تقى تبريزى متخلّص به « نير » خوانده است و اشعار بسيار از ايشان به عربى و فارسى نقل مى كردند . ( روحانى نژاد ، 1386 ، ص 22 ، با تخليص ) همانطور كه در « طبقات مفسران شيعه » آمده ، مشهور است كه ايشان تفسيرى بر قرآن نوشته است . از آغاز قرآن تا آيه 91 سوره انعام ، آيه ( قُلِ اللَّهُ ، ثُمَّ ذَرْهُمْ . . . ) . سيد على در سال 1308 ه - . ق كه جوانى 23 ساله بود به همراه كاروانى كه به نجف اشرف مشرف مى شد تا به زيارت امام العارفين على ( ع ) نائل آيد ، به اين شهر وارد شد و تا آخر عمر آنجا را موطن اصلى خويش قرار داد . و در آنجا بود كه ايشان نزد آيةالله شيخ محمد بهارى و آيت الله سيد احمد كربلايى به كسب مكارم اخلاقى و عرفانى پرداختند كه البته آيت الله بهارى وآيت الله كربلايى هر دو از شاگردان مبرز ملاحسينقلى همدانى بوده اند كه درباره اين دانشمند و عالم شيعه حكايتهايى بسى شگفت آور و بى بديل نقل شده است .