جمعى از نويسندگان

131

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

اهل بيت خود درود فرست ، كسانى كه آنان را براى امر خود برگزيدى و آنان را گنجينه علمت قرار دادى ( صحيفه دعاى 47 ) . اما جداى از اين امر ، مراجعه به صحيفه نشان مىدهد كه امام بزرگوار ، در شرايطى كه بيش‌ترين دشمنى با اهل بيت مىشده است ، بيشترين تلاش را براى معرفى اهل‌البيت در زبان دعا - كه از اين زاويه خود تقيه‌اى هم محسوب مىشود - انجام داده است . تأكيد بر اينكه ، خدايا ! اين مقام اختصاص به جانشيان تو و برگزيدگانت دارد ، امناى تو كه در جايگاه بلندى كه تو به آنان قرار دادى قرار دارند . . . اما [ دشمنان ] اين مقام را از ايشان گرفتند و آنان را مغلوب و مقهور ساختند . . . ( صحيفه دعاى 48 ) . تأكيد بر دانش اهل بيت عليهم‌السلام و مرجعيت علمى آنان در دانش تفسير و دين از نكاتى است كه به طور مكرر و موكد در ادعيه صحيفه آمده است . يك نمونه آن در دعاى 42 تأكيد بر اين است كه خداوند قرآن را به طور مجمل نازل كردى و علم تفسير او را براى ما [ اهل‌بيت ] به عنوان ميراث گذاشته و ما را بر جاهلان به آن دانش برترى دادى و تقويت كردى تا برتر از كسانى باشيم كه طاقت و تحمل آن دانش را ندارند : « اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَنْزَلْتَهُ عَلَى نَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ صَلَّىاللَّه‌ُعَلَيْه‌ِوَآلِهِ مُجْمَلًا ، وَ أَلْهَمْتَهُ عِلْمَ عَجَائِبِهِ مُكَمَّلًا ، وَ وَرَّثْتَنَا عِلْمَهُ مُفَسَّراً ، وَ فَضَّلْتَنَا عَلَى مَنْ جَهِلَ عِلْمَهُ ، وَ قَوَّيْتَنَا عَلَيْهِ لِتَرْفَعَنَا فَوْقَ مَنْ لَمْ يُطِقْ حَمْلَهُ . » در مجموع ، بيش از صدبار در صحيفه سجاديه به قرآن اشاره يا استناد شده و خود اين به معناى توسعه مفاهيم قرآنى در آن صحيفه مباركه است . دعا كاربردى دوگانه امام سجاد عليه السلام در انشاى دعا ، تأسى از سيره پدر و به ويژه جدشان مولىالموحدين ، اميرمؤمنان عليه السلام داشتند . ادعيه موجود به انشاى امام على عليه السلام و همين طور امام حسين عليه السلام نشان از آن دارد كه سنت انشاى دعا از همان آغاز در ميان ائمه اطهار عليهم‌السلام رايج و فعال بوده است . همين امر سبب شده است تا جامعه تشيع از بار دعايى بيش‌ترى در مقايسه با اصحاب ديگر فرق اسلامى داشته باشند ؛ گرچه اصولا دعا در قرآن و سنت نبوى جايگاهى مهم دارد و آنان نيز ميراثى در اين باب دارند . دعا ، كاربردى دوگانه در تقويت بنيادهاى دينى جامعه دارد و دقيقا همين كاربرد است كه سبب شده تا امام سجاد عليه السلام در آن مقطع تاريخى از اين قالب براى نشر انديشه‌هاى اسلامى استفاده كند .