جمعى از نويسندگان
122
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
امروزه گسترش شگفت ارتباطات و انتقال سريع فرهنگها از يك سو و خلاء معنوى موجود در جامعه جهانى از سوى ديگر زمينه رواج عرفانهاى مجازى وارداتى و كاذب و فعال شدن كانونهاى مدعى حيات معنوى گرديده است . اين هجوم خطرناك كه القا كننده ناكارآمدى دين و معرفت وحيانى در نجات معنوى بشر است ، نيازمند مواجهه علمى و منطقى و ارائه نمونههاى صحيح از سلوك معنوى است . يكى از بهترين روشها براى ارائه اين نمونهها از عرفان اسلامى راستين ، بهرهگيرى از ادعيه مأثوره اهلبيت نبوت عليهمالسلام است كه به عقيده اهل تحقيق ، گنجينه بىپايان معارف الهى است و در اين ميان « صحيفه كامله سجاديه » در بين ديگر صحائف دعايى و ادعيه وارده از طريق اهلبيت عليهمالسلام از برجستگى خاصى برخوردار است . اين صحيفه كه دست كم داراى پنجاه و چهار دعاى كوچك و بزرگ و در موضوعات متنوع مىباشد ، از ديرباز مورد توجه عرفاى نامدار مسلمان و بلكه غيرمسلمان و اهل مناجات و خلوت و معرفت بوده است . صحيفه با عناوين زيباى ديگرى چون « أخت القرآن » ، « انجيل اهلبيت عليهمالسلام » و « مزامير آلمحمد صلىاللهعليهوآله » و « زبور آلمحمد عليهمالسلام » نيز خوانده مىشود . ترتيب قرارگيرى مناجاتها به شكلى است كه به ما اجازه مىدهد با اطمينان كامل ، خط تمايزى ميان 54 مناجات تشكيل دهنده پيكره اصلى كتاب ، مناجاتهاى اضافه تشكيل دهنده ضمايم پانزدهگانه ( از جمله ادعيه روزهاى هفته ) و پانزده مناجات يا « دعاهاى زير لب » قائل شويم . در اين نوشتار با موضوع « جايگاه صحيفه سجاديه در عرفان اسلامى » ، مفروض نويسنده آن است كه عرفان ناب اسلامى سرچشمهاى جز قرآن ، حديث و سنت ندارد و فرض منشأ غيراسلامى معقول نيست . به اين ترتيب ارتباط عرفان ناب اسلامى با حديث و ادعيه مأثوره از معصومين عليهمالسلام به ويژه صحيفه سجاديه ارتباطى جدايىناپذير است . واژگان كليدى : عرفان ، مبانى عرفان ، عرفان اسلامى ، صحيفه سجاديه ، عرفان نظرى ، عرفان عملى ، عرفان شيعى