كند . عرفان ولايى دنياستيز نيست . به اين معنا كه زندگى دنيوى را يك زندگى پليد و پست تلقى كند . بلكه دنيا را مقدمه آخرت و پلى براى وصول به آن مىداند . و به همه ابعاد و ساحت هاى وجودى انسان توجه و نظر دارد . عرفان ولايى بينشى صحيح و درست از رابطه دنيا و آخرت به سالك ارائه مىدهد . و نگرشهاى افراطى را مردود و نادرست دانسته و آن را خلاف سيره وسنّت پيامبراكرم ( ص ) و اولياء الهى : مىداند ، از اين‌رو هنگامى كه پيامبراكرم ( ص ) داستان كناره‌گيرى برخى از اصحاب خود را از نعمت‌هاى دنيوى شنيد ، به شدت برآشفت و بلافاصله به مسجد آمد و آنها را مورد مذمت قرار داد و استفاده درست از نعمت‌هاى دنيوى را سنّت و سيره خود معرفى كرده و سرپيچى از آن را به عنوان خروج از اسلام به شمار آورد . « 1 » امام باقر ( ع ) از رسول اكرم ( ص ) نقل مىكند كه فرمود : « إِنَّ هَذَا الدِّينَ مَتِينٌ فَأَوْغِلُوا فِيهِ بِرِفْقٍ وَ لَا تُكَرِّهُوا عِبَادَه‌ى اللَّهِ إِلَى عِبَادِ اللَّهِ » ؛ « 2 » به راستى اين دين ، متين و استوار است ، با مدارا در آن قدم برداريد و عبادت خدا را بر بندگان خدا تحميل نكنيد و آن را در نظر آنان ، ناپسند جلوه ندهيد . آيت الله قاضى ؛ مىفرمودند : « بدن » مركب روح انسان است و نبايد آن را نا ديده گرفت و به اين سخن كه « تن » را بايد رها كرد و نبايد به آن پرداخت ، اعتقاد نداشت . و مى فرمود ترقى و تعالى انسان ، از رهگذر همين « بدن » فراهم مىشود . « 3 » از اين رو سلوك ايشان خيلى ساده و روان بود ، تاجايى مى فرمود : آن‌چه از نيكى مىدانى ، درست عمل كن و بدان كه تو عارف خواهى بود . « 4 » 5 . خدمت به خلق يكى ديگر از ويژگىاى عرفان ولايى خدمت رسانى به انسان‌ها است . سالك الىالله به همان اندازه كه دغدغه سعادت خويش را دارد ، نسبت به هدايت و سعادت ساير انسان‌ها نيز بىتفاوت نيست ، در آيات بسيارى اين ويژگى به عنوان يكى از شاخصه هاى مهّم شيوه‌هاى هدايتى انبياء الهى مطرح شده است . تا جايى كه خداى سبحان در خطاب به پيامبراكرم ( ص ) فرمود : ( لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يكُونُوا مُؤْمِنِين ) ؛ « 5 » شايد تو از اينكه [ مشركان ] ايمان نمىآورند ، جان خود را تباه‌سازى . اين سخن شدّت اهتمام آن حضرت به هدايت انسان‌ها را مىرساند . و از اين‌روست كه آن حضرت فرمود : الخلق كلّهم عيال اللَّه ، فأحبّهم الى اللَّه عزّ و جلّ أنفعهم لعياله ؛ « 6 » آفريدگان همه عيال و نانخور خدايند ، پس محبوبترين آنان در نزد خدا كسى است كه براى ( خلق خدا ) سودمندتر باشد .

--> ( 1 ) - ر . ك : محمدبن يعقوب‌الكينى ، الفروع من‌الكافى ، تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، ج 5 ، ح 5 ، ص 496 . ( 2 ) - ر . ك : علامه مجلسى بحارالأنوار ، ج 64 ، ص 212 . ( 3 ) - ر . ك : آيت‌الحق ، ج 2 ، ص 101 . ( 4 ) - كيهان فرهنگى ، يادنامه عارف كبير مرحوم سيد على قاضى ؛ ص 7 . ( 5 ) - شعراء : 26 / 3 ( 6 ) - نهج‌الفصاحه‌ى ، مجموعه كلمات قصار حضرت رسول اكرم ( ص ) ، تهران ، 1382 ش ، چهارم .