جمعى از نويسندگان
61
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
پس اگر فرمود : بر شما باد نفستان ، مقصود اين است كه شما ملازمت كنيد نفس خود را از جهت اينكه نفس شما راه هدايت شما است ، نه از جهت اينكه نفس يكى از رهروان راه هدايت است ، به عبارت ديگر اگر خداى تعالى مؤمنين را در مقام تحريك به حفظ راه هدايت امر مىكند به ملازمت نفس خود ، معلوم مىشود نفس مؤمن همان طريقى است كه بايد آن را سلوك نمايد ، بنابراين نفس مؤمن طريق و خط سيرى است كه منتهى به پروردگار مىشود ، نفس مؤمن راه هدايت او است . راهى است كه او را به سعادتش مىرساند . و در آيهى 20 سورهى حشر نيز مىفرمايد : « هان اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! بپرهيزيد از عذاب خدا ، و بايد كه هركسى در انتظار پاداشى باشد كه خدا براى فرداى خود پيش فرستاده و بپرهيزيد از عذاب خدا ، به درستى خداوند با خبر است از آنچه كه مىكنيد . و مانند كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند و خداوند به كيفر اين فراموشيشان نفسشان را از يادشان برد ، ايشان همانا فاسقند ، يكسان نيستند اهل آتش و اهل بهشت ، چون اهل بهشت همانا رستگارانند . » « 1 » در اين آيه دستور مىدهد كه نفس را زير نظر گرفته و اعمال صالح او را كه سرمايه و توشة فرداى اوست ( و بهترين توشه تقوا است ) تحت مراقبت قرار دهند ، زيرا براى نفس امروز و فردايى است و نفس هرآنى در حركت و در طى مسافت است ، و منتهاى سيرش خداى سبحان است ، چون نزد او است حسن ثواب يعنى بهشت را دارد . بنابراين بر انسان لازم است كه اين راه را ادامه داده و همواره به ياد خداى خود باشد و لحظهاى فراموشش نكند ؛ چون خداى سبحان غايت و هدف است ، و انسان عاقل هدف را از ياد نمىبرد ، زيرا مىداند كه فراموش كردن هدف باعث از ياد بردن راه است . روى اين حساب اگر كسى خداى خود را فراموش كند خود را هم فراموش كرده و در نتيجه براى روز واپسين خود زاد و توشهاى كه مايه زندگيش باشد نيندوخته است ، و اين همان هلاكت است . رسول الله ( صلى الله عليه و آله ) هم در روايتى كه شيعه و سنى آن را نقل كردهاند ، فرموده : « مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ ؛ يعنى : هر كه خود را شناخت خداى خود را شناخته » و اين معنا نكتهاى است كه دقت زياد و تدبر تمام آن را ثابت مىكند ، و به اعتبار نزديك است ، زيرا انسان در مسير زندگيش اگر چه به هر نقطهاى امتداد داشته باشد هيچ همّى جز خير و سعادت زندگى خويش ندارد .
--> ( 1 ) - سورهى حشر ، آيه 20