صوفى خطاب نمودند . مرحوم شربيانى در پاسخ آنان فرمود : « اگر صوفى آنست كه شخصيتى مثل آخوند مصداق آنست ، اى كاش خداى متعال مرا نيز از جمله صوفيه قرار مىداد » . « 1 » ( مكتوبات خطّى علّامهء طهرانى ( ره ) شماره 18 ، ص 262 ) حكيم همدانى در جلوگيرى از انحرافات نقشى به سزا داشت . او با كسانى كه به عنوان عرفان و سير و سلوك ، صوفىگرى مىكردند و از جاده مستقيم شريعت منحرف مىشدند ، شديداً مقابله مىكرد ؛ زيرا معتقد بود كه كوچك‌ترين لغزش و انحراف از صراط مستقيم شرع ، دورى از حضرت حق را به دنبال خواهد داشت . او در اين زمينه مىفرمود : « بجز التزام به شرع شريف در تمام حركات ، سكنات ، تكلمات ، لحظات و غيرها راهى به قرب حضرت ملك الموت جلّ جلاله نيست و به خرافات ذوقيه ( اگر چه ذوق در غير اين مقام خوبست ) آن طور كه عادت جهّال صوفيه ( خذَلهم الله جلّ جلاله ) مىباشد ، راه رفتن چيزى جز دورى از حضرتش را در برندارد ؛ حتى شخصى هر گاه ملتزم به نزدن شارب و نخوردن گوشت بوده باشد ، اگر ايمان به عصمت ائمه اطهار - عليهم السلام - آورده اشد ، بايد بفهمد كه از حضرت احديت دور خواهد شد . » ايشان در يكى از نامه‌هاى خود ، دستورالعملى بدين مضمون براى مرحوم سيّدعلىآقا ايروانى فرستاد « از چهار چيز دورى نماييد : زياده گويى ، زياده خورى ، زياده خوابى ، زياده با مردم بودن و بر شماست كه همه اين موارد را نيز به ياد خداوندى كه داننده شب ها و روزهاست ، تبديل نماييد » . « 2 » آخوند همدانى ( ره ) باانكه مربى سلوك بود اما از الزامات اجتماعى جدا نبود . مرحوم بهارى ( ره ) : استاد ما مى فرمود : خيلى كار از اتحاد قلوب ساخته گردد كه از متفرد برنمى آيد . او اهتمامى تام دراين مطلب داشت . به همين خاطر سيد جمال اسدآبادى و سيدعبدالحسين لارى كه ازمجاهدين بودنددرجرگه تلامذه اودرآمدند . آيت الله سيدابوالقاسم لواسانى ( ره ) مىفرمود : بدون اينكه به پدرم بگويم به سمت مسجد سهله جايى كه حضرت آخوند ( ره ) بيتوته داشت رفتم . تا مرا در لنگه درب ديدند خشكم زد . تا ظهر به اين حال بودم تا اينكه فرمودند : حالا بياسفره بنداز . مگر انسان بدون اجازه پدرش به سهله مى آيد ؟ اين چه عبادتى است كه پدر را نگران مىكند ؟ « 3 » مرحوم ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى كه از شاگردان برگزيده مرحوم آخوند بود مى فرمايد : شيخ و پيشواى من در علوم حقه ، برايم حكايت نمود كه از طالبان آخرت احدى به مقامى از مقامات دينى نرسيد مگر آنان كه اهل تهجد و شب زنده دارى بودند . « 4 »

--> ( 1 ) - http : / / www . hawzah . net / fa / magart . html ? Magazine ID 4693 Magazine Number ID / 4696 Ma ( 2 ) - http : / / www . tebyan . net / index . aspx ? pid / 934 articleID / 667308 ( 3 ) - http : / / www . tebyan . net / index . aspx ? pid / 934 articleID / 667308 ( 4 ) - http : / / serajnet . org / userfiles / www . salehin . com / fa / salehin / hekayat / hamedani / index . htm