شخصى و اجتماعى مى باشد ، خداى تعالى با اوست يعنى در دشوارى ها و سختى ها او را از راه هايى كه فقط خود از آن خبر دارد ، يارى مى رساند . حضرت پيامبر ( ص ) در اين مورد مىفرايد : « عجباً للمؤمن لا يقضى الله عليه قضاء الا كان خيراً له سرّه أو ساءه ، ان ابتلاه كان كفارة لذنبه ، وإن أعطاه وأكرمه كان قد حباه » . « 1 » عجب است از سرنوشت مومن - كسى كه تقوا پيشه است - كه خداى تعالى هيچ پيش آمدى برايش مقدر نمى كنند مگر آنكه خير و صلاح وى در آن است . اگرچه آن حادثه او را شاد كند يا غمگين سازد يعنى در هر دو صورت خير و صلاح وى در آن است . اگر به بلايى گرفتارش سازد كفارهء گناهانش قرار مىدهد و اگر نعمتى بدهد همانا عطايش داده و اكرامش نموده است . در آيه‌ى دوم ، خداى تعالى مى فرمايد : تقوا را پيشهء خود سازيد و روابط اجتماعى بين خودتان را اصلاح كنيد و از خداى تعالى و رسولش اطاعت كنيد ، اگر ايمان آورنده هستيد . يعنى اگر شما مومن هستيد بايد از دستورات الهى و دستورات پيامبر او پيروى كنيد و روابط بين خودتان را اصلاح نماييد و در حقيقت اين هر سه علامت تقوا داشتن است . اعراض از حق واعلموا انّ علامة إعراض الله تعالى عن العبد ، اشتغاله بما لايعنيه ، و إن امرأ ذهبت ساعةً من عمره فى غير ما خلق له ، فحرى أن تطول عليه الحسرة ، فعليكم بالاقبال الى ما خلق لكم والامتثال لما أمركم الله تعالى و رسوله به ، والاجتناب عما نهاكم الله ورسوله عنه . بدانيد كه علامت روى گردانى شخص از خداى تعالى ، همانا مشغول شدن او به كارهايى است كه سودى برايش ندارد . همانا كسى كه يك لحظه از عمرش را در كارى كه براى آن خلق نشده ، صرف نمايد ، شايسته است كه تمام عمرش براى اين اتلاف عمر حسرت بخورد و پشيمان باشد . اى فرزندانم : بر شما باد به كارى كه خدا شما را به جهت آن خلق كرده ، روى بياوريد و اوامر الهى و پيامبر گرامى را امتثال كنيد و از آنچه شما را از آن نهى كرده اند روى گردان باشيد . شرع مبين همه چيز ألا و انّ الله لم يدع شيئاً ممّا امركم به ونهيكم عنه إلا وقد بيّنه لكم « ليهلك من هلك عن بينة ويحيى من حى عن بينة » « 2 » وهو بالمرصاد « ليجزى الذين أساؤا بما عملوا ويجزى

--> ( 1 ) - بحار الأنوار ، لعلامة مجلسى ، ج 68 ، ص 152 . ( 2 ) - سوره انفال ، آيه 42 .