جمعى از نويسندگان
446
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
سخن بدان معنا نيست كه وى عرفان جديدى در مقابل عرفان اسلامى مألوف را بنيان نهاده است بلكه مرحوم قاضى ( ره ) بر اين باور است كه عرفان ، تلاشى براى درك درست از حقايق مبطون در شريعت است كه با ابزار كشف و شهود سامان پيدا مىكند و در واقع راه دل ، مطمئنترين راه نجاتى است كه انسان را به ساحل قرآن و عترت رهنمون ميسازد و تلاش فراوان بزرگان اهل معرفت در تكميل و ترويج آن ، تلاشى ارزشمند و در راستاى شريعت ناب است . پس رسيدن به كمال الهى به لحاظ نظرى ، غايتى ارزشمند ارزيابى ميگردد كه بايد براى رسيدن به آن ، كوشيد ليكن پرسش اين است كه كدام روش ميتواند ما را به هدف برساند ؟ پاسخ به اين پرسش در حقيقت بيان همان روش سلوكى عرفانى است كه در حيطه ذكر و عمل بايد مورد كنكاش قرار گيرد . آنچه در مورد ايشان داراى اهميت مىباشد ، پيوستگى و جدايى ناپذيرى مكتب فكرى و تربيتى وى كه در قالب عرفان اسلامى جلوهگر است ، با مكتب اهل بيت ( ع ) است . عرفان اسلامى و راههاى لقاء حق عرفان اسلامى درباره ارتباط انسان با خداوند معتقد است انسان از دو راه مىتواند به خداوند برسد ، يكى از راه سير و سلوك است و ديگرى از راه جذبه ؛ سير و سلوك يعنى تلاش و مجاهدت و حركتى كه آهسته آهسته انسان را به سوى حق سوق مىدهد و وى را آن سويى مىكند تا آن كه حق بر وى جلوه نمايد . جذبه يعنى بدون اختيار و به شكل دفعى ، وصل به حق تحقق ميپذيرد . رابطه سلوك و جذبه ، شبيه رابطه حدس با فكر است . پس در جذبه دولت بدون خون دل خوردن حاصل شده است ؛ دولت آنست كه بى خون دل آيد به كنار « 1 » راه جذبه همان راه وجه خاص است به اين معنى كه يكسره به حق وصل مىشود . سرّ برترى راه جذبه بر سلوك آن است كه راه سير و سلوك راه بعيد و دور است چون از اين زاويه خدا ظاهر نيست بلكه آنچه ظهور دارد مظاهر و واسطهها هستند و بايد در درون مظاهر و واسطهها خدا را يافت و لذا سالك بايد براى رسيدن به حق تعالى ، به خرق حجب ظلمانى و نورانى بپردازد ؛ اما در جذبه ، حق تعالى بگونهاى به انسان نزديك است كه انسان هر چيزى را كه مشاهده مىكند اين شهودش ، به نور حق خواهد بود . از اين نوع وجه خاص به « قرب وريدى » تعبير مىشود ، « وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُون » « 2 » از اين منظر خداوند
--> ( 1 ) - ديوان حافظ ، غزل 74 . ( 2 ) - سوره واقعه ، آيه 85 .