مىانديشيد و آيات الهى را چگونه تحليل و تبيين ميكرد ؟ آيا بر مبناى مسلك اشعرى و يا اعتزال ، قضاوت مى كرد ؟ و يا مبانى و آموزههاى شيعى ، معيار قضاوت وى در تحليل آيات الهى بود ؟ به عنوان نمونه شخصيّت مولوى را ميتوان از هر دو منظر مورد كاوش قرار داد به اين بيان كه مولوى از منظر تاريخ نگاران اسلامى ، كه تحقيق در زندگى وى را وجهه همت خود قرار دادهاند ، عامل فقه شيعى نيست بلكه مولوى از اهل سنت بوده و به مذهب حنفى معتقد است و ليكن از منظر ديگر در پس نگاههاى تاريخى ، مشاهده مىشود كه مولوى ، در سازههاى فكرى خويش كه در آثارش به ويژه در مثنوى نمايان است ، نه اشعرى مسلك است و نه گرايشى به تفكرات و مبانى اعتزال دارد ، بلكه در موارد متعددى ، او به مبانى و آموزههاى شيعى پايبند است ؛ نظير مبحث جبر و اختيار كه بر خلاف اشاعره و معتزله كه قائل به جبر يا اختيار هستند ، مولوى به نظريه امر بين الامرين معتقد بوده و بر آن اصرار ميورزد و يا آن كه بر خلاف اشاعره كه ميگويند : خداوند در قيامت ، قابل رؤيت است ، مولوى رؤيت ذات حق را منتفى ميداند و مقام ذات را مقام لا اسم و لا رسم ميداند ؛ از همه اوهام و تصويرات دور * نور نور نور نور نور نور « 1 » و اين هماوايى با تفكرات شيعى است كه قائل به عدم تجسم و تجسد حق تعالى است . اين آموزهها متعلق به شيعه است و از اين منظر ، مولوى شخصيتى است كه متأثر از باورهاى شيعى است و بايد در سير طبقهبندى او ، در ميان انديشمندان اسلامى ، تجديد نظر كرد . اينك به اين نكته اساسى ميپردازيم كه آموزههاى شيعى كدام است ؟ بنيان اساسى شيعه بر اساس دو اصل محورى ، پيريزى شده است : توحيد و موحد ؛ « 2 » زيرا هر بحثى كه در مباحث اعتقادى و فكرى عرضه شود ، بيرون از اين دو نخواهد بود . سازمان فكرى شيعه كه بر اساس رهنمودهاى امامان معصوم ( ع ) پيريزى شده و امروز در منابع روايى ما موجود است ، تصوير روشنى از حقيقت توحيد و جايگاه و منزلت موحّد واقعى كه در قالب امام معصوم ( ع ) ظهور و بروز پيدا مىكند ، ارائه مىدهد . توحيد حقيقى توحيد و يكتاپرستى ، شعار هميشگى انبياء الهى بوده است و اسلام عزيز نيز تمام همّت خويش را براى ترويج اين حقيقت به كار گرفته است . مكتب تشيّع كه منادى اسلام ناب بوده ، بهترين و زيباترين تفسير پيرامون اصل توحيد را در غالب بيانات معصومين ( ع ) عرضه نموده است كه بيرون از نگاههاى انحرافى برخى مدعيان ، شاكله اصلى توحيد عرفانى ، بر آن استوار

--> ( 1 ) - مولوى ، مثنوى معنوى ، دفتر ششم ، ص 1018 . ( 2 ) - انسان كامل از ديدگاه امام خمينى ، ص 64 .