اللّه اللّه كه دل هيچ كس را نرنجانيد ! * تا توانى دلى به دست آور دل شكستن هنر نمىباشد « 1 » همچنين شاگرد پرآوازه اين مكتب ، مرحوم آيت اللّه بهجت ، در اين رابطه فرموده است : سالك بايد توجّه داشته باشد كه حتّى يكى نگاه تند ، كه موجب ناراحتى يك مؤمن شود ، و حتّى يك تبسّم به گهنكار كه موجب تشويق او به گناه گردد ، گناه محسوب مىشود كه بايد از آن اجتناب كند . « 2 » معرّفى تعدادى از شاگردان فقيه در مكتب عرفانى مرحوم قاضى روشن است كه ارزيابى كامل اين مكتب عرفانى و مقايسه آن با ملاك‌هاى مذكور ، نيازمند مطالعه‌ى شرح حال و انديشه‌هاى برخى از نامداران تربيت يافته در آن است و از اين رو ، در ادامه‌ى اين مقاله ، به تناسب مجال موجود ، تنها به معرّفى چند تن از عارفان مجتهد تربيت يافته در اين مكتب - كه همچون خود مرحوم قاضى ، دو مشخّصه فقاهت و عرفان را در خود جمع نموده‌اند - بسنده مىشود : 1 . سيد حسن مسقطى رحمه‌الله ( ت 1350 ق ) وى در سال 1297 ق در كربلاى معلّى ، چشم به جهان گشود . پدرش سيد اسداللّه و ساير اجداد او همه اهل اصفهان بودند ؛ امّا وى به خاطر مسافرتش به « مسقط » و سكونت در آن‌جا ، به « مسقطى » مشهور گرديد . نسب او با بيست و شش واسطه ، به امام موسى بن جعفرعليه‌السلام مىرسد . تحصيلات علمى خود را در كربلا و نجف گذراند ؛ امّا از اساتيد فقه و اصول وى و نيز حيات تحصيلىاش ، چندان اطّلاعى در دست نيست . مرحوم آقا بزرگ تهرانى در معرّفى او مىنويسد : « سيد حسن اصفهانى مسقطى ، از اعاظم تلامذه‌ى مرحوم قاضى بوده و با حضرت آقاى حدّاد ، سوابق مُمتدّ و بسيار حسنه‌اى داشت . . . آقاى حاج سيد هاشم حدّاد ، بسيار از آقاى سيد حسن مسقطى ياد مىنمودند و مىفرمودند : آتش قوى داشت . توحيدش عالى بود . در بحث و تدريسِ حكمتْ استاد و در مجادله چيره‌دست و تردست بود . كسى با او جرأت منازعه و بحث را نداشت . وى در صحن مطهّر اميرالمؤمنين عليه السلام در نجف مىنشست و به طلّاب درس حكمت و عرفان مىداد . چنان شور و هيجانى بر پا نموده بود كه با دروس متين و استوار خود ، روح توحيد و خلوص و طهارت را در طلّاب مىدميد و آنان را از دنيا اعراض مىداد و به سوى عُقبا و عالم توحيد ، سوق مىداد . »

--> ( 1 ) - - اسوه عارفان ، ص 129 . ( 2 ) - زمزم عرفان ، ص 141 .