جمعى از نويسندگان

363

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

و نيز بنا بر اين معناى از ملك ، همواره ملك قائم به ملك خواهد بود ، هيچ وقت ممكن نيست كه ملك از مالكش جدا و مستقل بشود ، . . . خداى تعالى مالك تمامى اجزاء و شؤون عالم است ، پس او مىتواند در همه اجزاى عالم به هر طورى كه بخواهد تصرف نمايد ( ترجمه تفسير الميزان ، ج 3 ص 202 ، 1374 ) بنابراين مطابق با كلام خداوند متعال وَلِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها ( اعراف / 180 ) باريتعالى سزاوار خواندن و نيايش خاضعانه و راز و نياز است ، براى اينكه او صاحب كمالات نامحدود بوده و در مقابل بنده‌ى او نيز فقر و نياز حقيقى در او موج مىزند و با دعا و نيايش ، باعث رشد باطنى خود مىشود ، چونكه حقتعالى غنى مطلق و داراى كمالات نامحدود بوده و بنده با اين ارتباط وجودى و باطنى ، كمالى از كمالات محبوب را خواستار است و آن كمال حقيقى به اندازه ظرفيت وجودى او در او پياده شده و در سلوك براى رسيدن به مقصد واقعى ، شأنى از شؤون حقتعالى را در خود ايجاد مىكند . ب ) احاطه‌ى و قرب وجودى باريتعالى راز و نياز همان توجه قلبى و خشوع باطنى در محضر ربوبيت است كه به معناى حقيقى آن ، ممكن است بدون كلام ظاهرى و لفظى نيز صورت گيرد و سالك از طريق باطن در ارتباط با خداى خود باشد . پيرو مطلب مذكور بايد بيان داشت كه اين ارتباط قلبى و باطنى در صورتى امكان‌پذير است كه خداوند سبحان در دل هر سالك و موجودى حضور داشته و يا به اعتبارى قرب وجودى و احاطه‌ى قيومى نسبت به تمامى بندگان خود داشته باشد . با توجه به آيات و روايات اين احاطه و قرب به روشنى بر همگان آشكار است . قرآن مجيد اين مهم را در آيه « وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريدِ » ( ق / 16 ) بيان نموده است كه در بين سالكان اين قرب به قرب وريدى مشهور است به اين معنا كه خداى سبحان در دل هر ذره‌اى نفوذ داشته و نسبت به نيازهاى آنها اطلاع حقيقى دارد و اين آيه كه در كنار آيه هو معكم اينما كنتم ( حديد / 47 ) قرار ميگيرد معناى قرب حضرت حق سبحانه و تعالى بهتر مشخص مىشود براى اينكه معيت هميشگى و همراهى دائمى او را با بندگانش به روشنى بيان مىكند . ( ر ك علم سلوك ، ص 138 ) بنابراين سالكى كه در حال سلوك است با نيايش و راز و نياز ، محبوب حقيقى را در فراخناى باطن خود احساس كرده و هميشه او را با خود همنشين ميداند و در دل خود با او راز