جمعى از نويسندگان
352
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
بنابراين ، از آنچه در اين باب از آيت الله قاضى گزارش شد ، مى توان اين گونه بيان كرد كه ايشان با اعتقاد به وجود اقسام و درجاتى براى اسم اعظم ، اعم از مقام الهيت و الوهيت و مقام لفظ و عبارت ، وجود حقيقت محمديه را بالاترين تجلى خداوند و اسم اعظم الهى مىدانند كه واسطهى آفرينش و فيض رسانى به عالم است . همچنين ائمه ى اطهار ، انبياء الهى و اسماء الهى را نيز در پرتو نور حقيقت محمديه تعريف كرده و آنها را منور به نور آن حقيقت مىداند . بحث و نتيجه گيرى در مقام بحث و تطبيق آراء اين دو عارف فرزانه بايد گفت كه از مجموع آنچه در اين باب گزارش گرديد ، مى توان گفت همان گونه كه حضرت امام قائل به درجاتى براى اسم اعظم هستند و آن را به سه مقام الهيت ، مألوهيت و لفظ تقسيم مى كنند ، حضرت آيت الله قاضى نيز ، هرچند اشاره ى مستقيمى به اين نوع تقسيم بندى نداشته و يا به دست ما نرسيده ، در بيان اقسام اسم اعظم مراتبى اين چنين را براى آن قائل مى باشند . حضرت امام در مقام الوهيت و مألوهيت ، تجلى حقيقت محمديه را به عنوان انسان كامل ، دليل آفرينش و سرچشمه اى مى دانند كه كل جهان پرتو انوار اوست . البته وجود مبارك امام على ( ع ) و ديگر ائمه ى اطهار را نيز متحد با اين حقيقت مىداند كه ايشان وجه الله و واسطه هاى فيض بر جهانيان مى باشند . آقاى قاضى نيز در توصيف اين مرتبه از اسم اعظم ، حقيقت محمديه را ، صادر اول ، كلمة الله ، تجلى اكمل خدا و دليل آفرينش جهان مىدانند كه هستى تجلى نور محمدى بوده و ائمه و تمامى انبياء و كتب آسمانى و اسماء الهى پرتوهاى اين حقيقت كه همان انسان كامل است ، مى باشند . در بيان مرتبه ى لفظى اسم اعظم ، امام معتقدند كه آن از دسترس همگان خارج بوده و تنها كسانى بر آن اطلاع مى يابند كه در خود با خلوص و آزادى دل از قيد دنيا ، آمادگى لازم را ايجاد كرده باشند . آيت الله قاضى نيز بر اين باورند كه خلوص قلب مهمترين شرط وصول به اسم اعظم مى باشد . بنابراين در مجموع آنچه آمد اين گونه مى توان گفت كه آراء و نظرات هر دو بزرگوار از چشمه ى فياض حق جارى گشته است و هر دو عارف بر اين باورند كه نظام عالم نظامى تعالى بخش است كه سرچشمه در حقيقت صادر اول ، انسان كامل يا همان حقيقت محمديه دارد كه بايد در پى وصول به اين حقيقت و سر منزل سعادت تلاش و تكاپو كرد .