جمعى از نويسندگان
316
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
نتيجه از مرحوم قاضى ، علامه طباطبايى و بخصوص از امام خمينى چه در قالب نوشتار و چه گفتار و چه در قالب خاطره اثرى براى مخالفت عرفان با سياست مشاهده نمىكنيم . از تعريف مفاهيمى همچون سياست و عرفان ، پيوستگى ميان عرفان سياست را مىتوان استخراج و اصطياد كرد و هيچيك از دو حوزه مطالعاتى در مقام نفى ديگرى نيست و سفرهاى چهارگانه عرفانى - سفر اول تا سوم - به عنوان مقدمات سفر چهارماند كه سالك را براى رهبرى جامعه آماده مىكنند و از رفتارهاى عرفا در طول تاريخ مىتوان پيوستگى ميان دو دانش را رصد كرد و به خاطر سعه وجودى و محتوايى كه عرفان دارد ، مىتواند به عنوان يك زبان برتر براى همگرايى منطقهاى و جهانى به كار آيد ؛ زيرا همه زبانهاى آزموده و نيازموده وحدت همچون محتواى كلامى ، فقهى ، تاريخى و . . . جوابگوى وحدت نشدهاند و چه بسا طرح بعضى از زبانهاى علمى با همگرايى ناسازگار شوند ؛ به عنوان مثال ، با طرح زبان فقهى ، بلافاصله فقه جعفرى ، حنبلى ، حنفى ، مالكى و شافعى بروز و ظهور مىيابد و مانع از همگرايى مذاهب اسلامى مىشوند و يا ، با طرح زبان كلامى نيز معتزله ، اشاعره و اماميه هويدا مىشود و خود چالشى براى وحدت مىشوند و يا مباحث تاريخى كه طرحشدنش باعث آتشزدن به خرمن وحدت مىشود ؛ ولى زبان عرفان اولًا ، زبان جهانشمول است ؛ ثانياً ، داراى وسعت نگرش است ؛ ثالثاً از جهت موضوع و غايت دانش عرفان كمكرسان وحدت است ؛ زيرا هيچيك از مذاهب با خدا و اسماى حسناى الهى و انسان كامل مشكلى ندارند كه موضوع علم عرفاناند . در نتيجه ، زبان عرفان در همگرايى ايدئولوژيك ، منطقهاى و جهانى مىتواند بهترين زبان وحدت و بىبديلترين زبان براى همگرايى شود . بحرانهاى اخلاقى كه در حوزه سياست در زمان معاصر وجود دارد بهترين برون رفت از آن انديشههاى بلند اخلاقى و عرفانى فقيه متأله آيت الله سيدعلى آقا قاضى مىتواند باشد .