استاد در قم بسان چشمه ى جوشانى در صحنه ى روحانيت شيعه جارى شد . تشنگان حقيقت را سيراب مى كرد و همچون آفتاب درخشانى كه در آسمان اسلام طلوع نموده تيره گى هاى شبهات و اوهام را بر طرف مى كرد . اوضاع حوزه علميه قم براى ارزيابى نقش علامه طباطبايى در تحولات حوزه ى علميه قم ، بايد نخست وضعيت حوزه را پيش از ورود ايشان بررسى كنيم . حوزه ى علميه قم به همت آيت الله شيخ عبدالكريم حائرى يزدى تأسيس شد ، ولى چندى نگذشت كه طوفان حوادث در اين بوستان نوپا وزيد . تهديدها و دخالت هاى رضا خان چنان جدى و آزار دهنده بود كه اين مشعل دين و دانش را تا مرز خاموشى و نابودى بُرد ، ولى فرار رضاخان و ضعف حكومت فرزندش در آغاز كار ، فرصتى طلايى فراهم آورد تا مراجع عظام آن زمان آيت الله صدرالدين صدر ، آيت الله سيد محمد تقى خوانسارى و آيت الله حجت كوه كمره اى رحمهء الله عليه با تلاش بسيار خود ، اين حوزه ى مقدس را حفظ و بنيان آن را محكمتر كند با ورود آيت الله العظمى بروجردى رحمهء الله به قم ، حوزه ى انسجام بيشترى يافت ، سير تكاملى آن شروع و روز به روز بر اهميت آن افزوده شد و عالمان دينى به پيشرفت آن همت گماردند بينش گسترده و همت والاى آن مرجع بزرگوار ، صداى اسلام را به دورترين نقاط كشور رساند و به اين ترتيب ، كارهاى تبليغى و ارشادى بسيارى صورت گرفت . از ديگر سو ، خطرهايى بسيار جدى تر از تهديدهاى اقتصادى و نظامى كيان جامعه اسلامى را تهديد مى كرد و آن ، هجوم فكرى و فرهنگى بود . از اين‌رو ، بزرگان حوزه درصدد يافتن راهى براى مبارزه با اين هجوم نامحسوس برآمدند براى تحقق اين هدف ، در پى جذب همكارى دوستانى فرزانه و دانشمندانى چون علامه طباطبائى بودند تا بتوانند عطش فكرى و فلسفى جامعه را از سرچشمه ى زلال افكار آنها فرونشانند . از آنجا كه لطف خداى مهربان ، هماره هماى رحمتى برتارك حق طلبان است دست تقدير حكيمانه اش ، علامه طباطبايى را از تبريز به قم كشاند تا « هنا لِكَ الولاىُ لِلّه » بار ديگر تحقق يابد اين عالم بزرگ و مهذّب ، در حوزه ى علميه ى قم ، مهمانى غريب و گوهرى ناشناخته بود . ايشان كه به شهرت و آوازه علاقه اى نداشت ، با كمال سادگى مى زيست ، ولى ديرى نگذشت كه عناصر فضيلت خواه و