سخن و گزارش كوتاه از هر كدام 1 . تفسير الميزان ، احياگر روش تفسير قرآن به قرآن مجموع مجلدات عربى تفسير الميزان در 20 جلد عربى تحرير يافته است كه اولين جلد آن به سال 1375 قمرى مطابق 1334 شمسى منتشر شد و نگارش آخرين جلد آن در شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان 1392 مطابق با 1351 به پايان رسيده است « 1 » اين تفسير بارها در ايران و بيروت به چاپ رسيده است . مهمترين و بارزترين ويژگى تفسير الميزان آن است كه تفسير قرآن به قرآن است زيرا وقتى قرآن تبيان براى هر چيز باشد يقيناً تبيان خود نيز خواهد بود . لذا مرحوم علامه در تفسر قرآن ، روش تفسير قرآن به قرآن را دنبال مىكند و تفسير هر آيه را با تدبّر و دقت نظر در آياتى كه با اين آيه از نظر معنا و مفهوم هماهنگى دارند به دست مىآورد مى فرمايند كه اين روش همان روشى است كه پيامبر اكرم و ائمه اطهار ( عليهم السّلام ) در تفسير قرآن داشته اند و استشهاد مىآورند كه پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) فرموده است : « انَّما نَزَّلَ لِيُصَدّقَ بَعْضُهُ بَعْضاً » « 2 » و على ( عليه السّلام ) فرموده : « يَنْطِقُ بَعْضُهُ بَعْضاً وَ يَشْهَدُ بَعْضُهُ عَلىَ بَعْضٍ » « 3 » البته در گذشته و قبل از علّامه برخى از مفسرين قول داده اند كه اساس تفسير خود را بر تفسير قرآن به قرآن بنا كنند ولى بعللى نتوانسته اند به قول خود وفا كنند . « 4 » و يا به قول بعضى از اساتيد ، مفسران متقدم و متأخر از اين گونه تفسير يعنى تفسير قرآن به قرآن به دور نبوده اند حتى آن را اولين روش در تفسير قرآن كريم به شمار مى آورند . « 5 » و يا مى بينيم كه در برخى از تفاسير به صورت محدود اين روش به كار رفته است مانند تفسير شريف مجمع البيان . « 6 » ولى حقيقتاً و به اعتراف و اذعان همه صاحب نظرانِ عصر ، بعد از ائمه معصومين ( عليهم‌السّلام ) احياگر واقعى روش تفسير قرآن به قرآن علّامه طباطبائى است كه از ابتدا تا انتهاى قرآن همين روش را در تفسير الميزان دنبال مىكند و اين روش را از استاد گرانقدرش مرحوم حاج سيد على آقا قاضى فرا گرفته است . « 7 »

--> ( 1 ) - روش علّامه در تفسير الميزان ، صفحه 161 . ( 2 ) - قرآن در اسلام ، صفحه 31 . ( 3 ) - همان . ( 4 ) - ترجمه الميزان نوبت اول ، مقدمه صفحه ( ب ) . ترجمه تفسير الميزان اولين بار در 40 جلد فارسى به وسيله مترجمين مختلف و عمدتاً به وسيله حجت الاسلام و المسلمين سيد محمد باقر موسوى همدانى انجام پذيرفت و بار ديگر آقاى موسوى تمام 20 جلد عربى را ترجمه و در 20 جلد فارسى منتشر نمود . اين ترجمه نيز بارها و بارها به چاپ رسيده است به طورى كه در تابستان سال 90 ، سى و يكمين چاپ آن از طرف انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين قم انتشار يافته است . ( 5 ) - روش علامه طباطبائى در تفسير الميزان ، صفحه 174 . ( 6 ) - مجله معارف شماره 92 ، صفحه 74 . ( 7 ) - يادها و يادگارها ، صفحه 19 .