است . سؤال 73 - اگر كسى دفعهء اول به صورت خدمه ، حج بجا آورده و در دفعه دوم دوباره به مأموريت خدمه عازم مكه معظمه است ، آيا مىتواند به عنوان پدر يا مادر كه فوت شده‌اند نيابت نمايد ، و در چنين صورتى آيا حج از عهدهء پدر و مادرش برداشته مىشود ؟ جواب : مانع ندارد و حج از منوبٌ عنه كافى است ، مگر آن كه سال اول مستطيع نبوده و امسال مستطيع باشد كه براى خودش بايد حجهءالاسلام را بجا آورد و در اين فرض اگر حج نيابى را قصد كند با علم به اين كه حج بر عهدهء خود اوست گناه كرده ولى حج از طرف منوبٌ عنه صحيح واقع مىشود . سؤال 74 - اينجانب حدود شانزده سال قبل نيابتاً به مكه معظمه مشرف شده و در منى چون سفر اول بوده است و مىدانسته‌ام كه طبق تقليد از حضرتعالى بايد در سفر اول حلق كنم و لكن نمىدانستم كه ماشين ته‌زن با تيغ فرق دارد و به جاى تيغ با ماشين ته‌زن سر خود را تراشيدم و بعد از آن سفر هم دو سفر