كه به افساد واجب شده نيز هست اگرچه احتياط آن است كه قضاى آن را بجا آورد . ولى اگر حج به نذر واجب شده باشد اين حكم را ندارد بلكه در عمره مفرده نيز جارى نمىشود پس در هيچ يك از اينها حكم به إجزاء نمىشود . و كسى كه بعد از احرام در حرم بميرد و حج از سالهاى پيش بر ذمه اش مستقر نبوده بى اشكال حج وى كفايت از حَجّةالإسلام مىكند . و اما اگر قبل از آن بميرد بعضى گفته اند كه ظاهر اين است كه قضا بر او واجب باشد ولى اظهر اين است كه قضا بر او واجب نيست اگرچه احتياط به قضا سزاوار نيست ترك شود . مسئله 69 : هرگاه كافرى كه مستطيع بوده مسلمان شود حج بر او واجب مىشود ، ولى چنانچه پس از زوال استطاعت مسلمان شود حج بر او واجب نخواهد شد البته در صورتى كه در حال اسلام مستطيع نشود و گرنه بعد از استطاعت حج بر او واجب است . مسئله 70 : حج بر مرتد ( كسى كه از دين اسلام برگشته ) واجب مىشود ولى در حال ارتداد چنانچه حج نمايد حجّش صحيح نخواهد بود . و هرگاه توبه كرد و حج