الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشهاى
31
مناسك حج (1415هـ)
مىتواند از بذل خود رجوع كند قبل از آنكه گيرنده داخل احرام شود يا بعد از آن لكن اگر بعد از دخول در احرام رجوع كند بر گيرنده واجب است حج را تا آخر بجا آورد و باذل بايد آنچه را كه او براى اتمام حج خرج نموده بدهد و چنانچه باذل در بين راه قبل از احرام از بذل خود رجوع نمايد بايد هزينه بازگشت گيرنده را بدهد . ولى آنچه به نظر مىرسد اين است كه بعيد نيست مالى را كه براى حج بذل نموده حكم هبه را داشته باشد كه اگر هبه به ارحام باشد ، پس اگر مالى براى حج بذل كرده و تحويل هم داد ، باذل نمىتواند در بذل خود رجوع نمايد چه قبل از احرام و چه بعد از آن ، ولى اگر آن مال را تحويل نداده و بتدريج مخارج او را مىپردازد هروقت خواست مىتواند چيزى ندهد چه قبل از احرام و چه بعد از آن . بنابر اين اگر خودش استطاعت ندارد كه حج را تمام نمايد حكم محصور را دارد و ضامن بودن باذل هزينه بازگشت اين شخص را فقط در صورتى است كه با او خدعه كرده باشد و تنها بذل براى حج خدعه نيست . و اگر هبه به ارحام نباشد تا وقتى عين مال باقى است باذل مىتواند رجوع نمايد و گرنه مثل هبه ارحام است در حكم گذشته .