از آن شود ، مانند نجات غريق يا نجات كسى از سوختن ، يا آنكه حجّش متوقّف بر اين باشد كه فعل حرامى انجام دهد كه اجتناب از آن اهمّ از حج باشد كه در تمام اين صور حج واجب نيست . مسئله 15 : هرگاه با اينكه حجش مستلزم ترك اهم يا بجا آوردن فعل حرام باشد به حج رود ، در اين صورت ، هرچند از جهت ترك واجب يا فعل حرام معصيت كار مىشود ، ولى ظاهر اين است كه حجّش مجزا از حَجّةالإسلام خواهد بود ، البته اگر شرايط ديگر را دارا باشد . و فرقى نيست بين كسى كه حج از سالها قبل بر ذمّه اش مستقر بوده و كسى كه حج در همان سال استطاعت بر او واجب شده است . مسئله 16 : هرگاه در راه حج دشمنى باشد كه دفع او جز به پرداخت مال زياد ممكن نباشد پرداخت مال واجب نيست و وجوب حج ساقط خواهد شد . مسئله 17 : هرگاه راه حج منحصر به دريا باشد وجوب حج ساقط نخواهد شد مگر در صورت ترس از غرق ، يا بيمارى ، و چنانچه با ترس از اين چيزها حج نمود