الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشه‌اى

32

رساله مضاربه و احكام ربا و بانكها و اعتكاف و مسائل ديگر روز (فارسى)

به او اضافه بدهد يا لباسى براى او بدوزد ، و يا چيزى را به ارزانتر از قيمت آن به او صلح كند ، ولى اگر شرط او برگشت به زياده ماليه نكند مثل اينكه شرط كند كه نمازش را اول وقت بخواند اين شرط باطل نيست و واجب است به آن وفا كند . مسئله 5 اگر زياده شرطيه در مقابل وصف خوبى جنس ديگر باشد نيز ربا است مثل اينكه يك من گندم خوب را بفروشد به يك من گندم بد ، و شرط كند كه خريدار يك لباس براى او بدوزد كه جبران وصف خوبى در عوض بشود بنابراين زياده ربا و حرام است . مسئله 6 اگر دو من گندم بفروشد به يك من و شرط كند بر كسى كه يك من مىدهد كه لباسى هم براى او بدوزد باز هم ربا است و نمىشود مساوات دو جنس را به اينطور حساب كرد ، چون كه زيادى به لحاظ مقدار دو جنس ربوى بايد حساب شود نه به مقدار ماليت دو جنس در نظر عرف و عقلاء . مسئله 7 ربا در غير بيع و قرض در تمام معاوضات مثل صلح نيز مىآيد ، بلكه در تقسيم مال مشترك و در عوض غرامات نيز ربا حرام است مثل اينكه اگر يك من گندم خوب از كسى تلف كرد نمىتواند درمقابل ، دو من بد بدهد ، بلكه براى اينكه ربا نشود بايد قيمت آن گندم خوب و يا مثل آن را در صورتى كه پيدا شود بدهد . و نيز ربا در إقاله هم مىآيد و إقاله آن است كه مثلًا چيزى را كه خريد براى به هم زدن معامله پس