الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشه‌اى

87

الدلائل الظاهرات (استفتائات واستدلالات)

گرفتن وجه براى امضا به اين نحو مانعى ندارد . « 1 » سؤال 185 . اگر كسى معامله‌اى كند و شرط كند با مشترى كه تا زنده است حق خيار از مال خود او باشد و وقتى مرد با يكى از 10 پسرش نه با 9 نفر ديگر آيا حق خيار مال يك نفر است كه معين كرده يا مال همه به واسطه ارث ؟ جواب : چون در ضمن عقد اين شرط شده در واقع خود حق خيار مقيد و منحصر قرار داده شده است و ديگران حق خيار ندارند جز همان پسر معين و اين حكم وصيت به خيار را ندارد كه نشود ورثه را محروم كرد « 2 » . سؤال 186 . اگر زوج بميرد و زمينى را خريده باشد يا فروخته باشد به شرط خيار آيا زوجه از آن خيار ارث مىبرد يا خير ؟ جواب : زوجه اگرچه از زمين ارث‌نمىبرد ولى از خيار متعلق به آن ارث مىبرد و مىتواند اعمال خيار كند چه براى غرض عقلايى در صورتى كه زوج فروشنده زمين باشد و يا براى ارث بردن از عوض آن در صورتى كه زوج خريدار زمين باشد و نكته اين است كه ارث نبردن از زمين در صورتى است كه ملكيت آن براى زوج ثابت باشد و اما در صورتى كه به خيار متزلزل باشد زوجه تسلط بر عقد دارد و فسخ يا تثبيت آن اثر خود را دارد و خيار تسلط بر عقد است و به واسطه آن تسلط بر عين هم احياناً هست .

--> ( 1 ) مسألة در كتاب تجارت باب خيار شرط در كتاب خيارات مطرح است و در كتاب وسيلة النجاة و تعليقات بر آن ( در مسألة 3 ) متعرض آن شده‌ايم و متن مرحوم سيد اصفهانى بر اصل اين معنى دلالت دارد و غير ايشان هم متعرض شده اند . ( 2 ) دليل مختصراً همين است كه در جواب گفته شد و شخص همين طور كه مىتواند براى خود خيار قرار بدهد تا زنده است فقط و مىتواند خيار قرار دهد براى اجنبى بعد از وفاتش مىتواند حق خيار را بر يكى از پسرانش قرار دهد بله اگر حق خيار را مطلق قرار دهد و بعد از عقد بخواهد بگويد ارث باشد فقط براى شخص خاص جاى حرف است و مفروض اين سؤال نيست .