ملل كفر نبيند و احكام مسلم بر او مترتب نيست « 1 » . سؤال 687 . اگر كافر ( اعم از ذمى و يا حربى ) از روى اكراه مسلمان شود آيا اسلام او قبول مىشود و محكوم به اسلام است يا خير ؟ جواب : بلى اسلام او قبول مىشود اگر ملتزم به لوازم آن در ظاهر باشد ولى اگر رسم و رويه او مثلًا يهوديت و يا نصرانيت و يا بهائيت است و امور خود و اولادش را از نظر اعمال و رفتار و زناشويى طبق آن مذاهب قرار مىدهد ولى در جمع مسلمانان به دروغ اظهار اسلام مىكند اين تظاهر به اسلام فايده ندارد و در واقع او را زنديق مىگويند . سؤال 688 . زنديق كيست و آيا توبه او قبول است يا خير ؟ جواب : زنديق را بعضى به ملحد يعنى كسى كه خدا را قبول ندارد تفسير كرده‌اند و بعضى هم به كسى كه كفر خود را مىپوشاند ( الذى يبطن الكفر و يظهر الإسلام ) و مختار در نظر معناى دوم است و در بعضى روايات هم همين طور تفسير شده و او با كفار ديگر فرق دارد از نظر اينكه باطناً كافر است و به دروغ اظهار اسلام مىكند و با مسلمانى كه عقيده باطنى ندارد و ابراز اسلام مىكند نيز فرق دارد چون مسلم كسى است كه ابراز اسلام مىكند يعنى شهادتين بر زبان جارى مىكند و رويه او در ظاهر بر خلاف آن نيست و درباره او آيه مباركه چنين آمده است « قالت الأعراب آمنا قل لم تومنوا و لكن قولوا

--> ( 1 ) استدلال مختصر اين كه نجاست و طهارت روى عنوان مخصوص است . مؤمن و مسلمان پاك است و يهود و نصارى و مجوس و ساير ملل نجس بر فرض قول به نجاست اهل كتاب و در ادله نداريم عنوان كلى كافر نجس است و ايمان صفت وجودى است كه آثارى دارد و كفر هم صفت وجودى است كه انكار باشد . و راجع به مرتد در حديث است كه : « لايخرجه إلى الكفر الا الجحود » كه از آن استيناس مىشود كه كفر جحد است در همه جا پس بنابر اين ما دليل نداريم كه كسى كه در صدد تفحص است واقعاً و انكار ندارد و اعتقاد هم ندارد نجس باشد و ليكن احكام مسلم بر او بار نمىشود و اما در صورتى كه تبع ملتى از ملل حساب شود كه اگر بگويند چه مذهبى دارى بگويد از يهودم و شك در نفس او باشد پس دليل نجاست آنها شامل او مىشود .