جواب : ملاك ، صدق عرفى است بنابراين تمام انسانها را شامل نمىشود به لحاظ اينكه جد وجده همه آدم و حوا مىباشند بلكه كسانى كه از خويشان و اقربا حساب شوند و از طرف مادر يا پدر نسب ايشان يكى شود بلى اگر اجداد بعيده انسان فرض شود كه زنده شوند و انسان آنها را بشناسد جزء اقربا حساب مىشوند ولى اين تنها فرضى است كه در خارج وجود ندارد « 1 » . سؤال 643 . آيا صله رحم واجب است يا مستحب است و ترك آن حرام است . جواب : صله رحم به مقدارى كه قطع رحم را برگرداند بوصل واجب است ولى بيشتر از آن مستحب است و به اصطلاح صرف الوجود آن واجب است به مقدارى كه قطع رحم كه حرام است صادق نباشد . سؤال 644 . آيا كسى كه مادر او مرده است در ترتيب آثار شرعى بر عنوان يتيم مثل كسى است كه پدر او مرده باشد مثلًا اگر نذر يتيم و يا يتيمه كرده باشند كسى كه مادر او مرده است تحت اين عنوان داخل است يا خير ؟ جواب : يتيم يا يتيمه در مورد انسان در اصطلاح اهل لغت ( مثل لسان العرب و مجمع البحرين و غيره ) مخصوص كسى است كه پدر او مرده است و كسى كه مادر او مرده است او را « منقطع » يا « عجّى » گويند . و كسى كه پدر و مادرش نمرده باشد « لطيم » گويند . اگرچه در حيوانات غير پرندگان بر آن كه مادر از دست داده يتيم گفته مىشود و در پرندگان آن كه پدر و مادر را از دست داده يتيم است اما در مورد نذر چيزى بر يتيم اگر مقصود نذركننده از يتيم اعم از آن كه پدر مرده يا مادر مرده بوده يا اطلاق كلام منصرف به اعم باشد آنكه مادرش مرده مشمول حكم مىشود و گرنه حكم شامل او نمىشود .

--> ( 1 ) يطلب هذا البحث فى شرح الوقف للأرحام فى كتاب الوقف .