الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشهاى
306
الدلائل الظاهرات (استفتائات واستدلالات)
بايد نفع صغير لحاظ گردد ؟ ) جواب : در مفروض سؤال اولياء مىتوانند گذشت كنند و ملاك غبطه تنها عدم مفسده نيست بلكه بايد مصلحت نيز مراعات شود و نفع داشته باشد چون ادله ولايت در مقام اصل ولايت از اين امور منصرف نيست ، و منصرف است از موردى كه مصلحت نباشد چه در امور مالى و چه در غير مالى مثل نكاح . سؤال 528 . زدن بچهها براى تأديب و درس و خط براى پدر و مادر و معلم چه صورت دارد ، جايز است يا خير ؟ و همچنين ساير انحاء تأديبات ؟ جواب : اين مسأله را مرحوم ميرزاى قمى ( ره ) در اواخر كتاب « جامعالشتات » در بحث ديات متعرض شدهاند و نسبتاً مفصل بحث كردهاند و عجالتاً خلاصه نظر اينكه اصل تأديب بچهها مانعى ندارد و اگر براى تأديب از راههاى اخلاقى مانند تشويق و تهديد استفاده شد و اثرى نبخشيد ولىّ شرعى آنها مثل پدر و جد مىتوانند او را بزنند به طورى كه جاى آن سرخ و كبود نشود و از سه ضربه هم بنابراحتياط بيشتر نباشد و زدنى كه موجب ديه باشد جايز نيست . در اين باره روايتى از كافى در كتاب جامعالشتات ذكر كردهاند و براى نماز هم روايت در كتب فقهيه هست كه مىشود او را بعد از هفت سال يا پنج سال زد و تعزيرات شرعيه كه براى گناهها و جنايات بچه هست جداى از اين زدن است كه بايد با اذن حاكم شرع باشد و زدن براى مصلحت خود بچه بايد باشد نه براى تشفى قلب و يا منافع ولى او اگر مربوط به منفعت خود او نباشد و معلم و يا ديگرى هم با اذن ولى شرعى و يا حاكم شرع در صورت نبودن ولى شرعى غير او مىتواند او را به نحوى كه گفته شد تأديب نمايد و در تأديب غير زدن هم بايد مصالح بچه مراعات شود و توهين به او هم جايز نيست مگر در حد مصلحت . سؤال 529 . تصادفات رانندگى را قانون قتل شبه عمد تلقى مىكند آيا اگر پدرى مقصر بوده و در تصادف رانندگى خود فرزندش كشته شده آيا ديه را به غير پدر مىدهند يا پدر نيز از ديه سهم خود را مىبرد ؟ جواب : تصادفات رانندگى خطا است و شبه عمد نيست ولى ديه در قتل خطا و شبه عمد به قاتل نمىرسد و بعد از اداى ديون و عمل به وصاياى مقتول ارث است براى ساير