سؤال 506 . در مواردى كه قاتل معيّن است اما مقتول ( مستحق ديه ) بين دو نفر مردد مىباشد بفرماييد : نحوه پرداخت ديه به اولياى دم چگونه است ؟ جواب : در فرض مسأله بايد ديه را بين دو ولى دم به دليل قاعده عدل و انصاف ، تنصيف كنند . سؤال 507 . درباره تغليظ ديه در اشهر حرم يا مكه معظمه بفرماييد : الف - آيا تغليظ ديه مختص قتل عمد است يا شامل قتل شبه عمد و خطاى محض نيز مىشود ؟ ب - آيا حكم مذكور مختص مسلمين است يا شامل اهل كتاب نيز مىگردد ؟ ج - آيا جهل قاتل به حكم يا موضوع در تغليظ ديه تأثيرى دارد ؟ جواب : در مفروض مسأله در حكم مذكور فرقى بين عمد و شبه عمد و خطا و مسلم و كافر نيست و نيز فرقى بين جاهل به حكم يا موضوع و عالم به آن نيز نمىباشد . و فرقى بين زن و مرد هم نيست . چون نص معمول به اطلاق دارد و ظاهر اين است كه تغليظ در ديه كه به اضافه ثلث ديه هر مقدار كه ديه فرض شود در مورد مسلم يا كافر براى احترام اشهر حرم است . « 1 » سؤال 508 . در مواردى نظير قتل خطاى محض كه بنابر قول مشهور ، ديه ظرف 3 سال و هر سال ثلث آن بايد پرداخت شود ، با عنايت به اينكه بر اساس فتواى تعداد زيادى از فقهاى عظام ملاك محاسبه قيمت يوم الاداء مىباشد بفرماييد : در محاسبه ثلث در صورت تعذر از اعيان شش‌گانه ، چگونه بايد عمل كرد ؟ ( آيا از ابتدا قيمت كل ديه بر اساس نرخ روز محاسبه مىشود و جانى در هر سال ملزم به پرداخت ثلث همان قيمت است ، يا اين كه در پرداخت هر ثلث قيمت يوم الاداء همان ثلث ملاك است ، يعنى در هر سال بايد با توجه به قيمت سوقيه همان سال ثلث ديه را

--> ( 1 ) البحث فى الجواهر ( ج 43 ، ص 26 ) و دليله خبرى كليب الأسدى المعمول بخبره أو صحيحه ، و الاطلاق فيه لما ذكر فى الجواب واضح .