ديات سؤال 500 . درباره ماهيت ديه بفرماييد : الف - آيا جعل ديه از طرف شارع مقدس به عنوان مجازات بوده يا نوعى خسارت تلقى شده است ؟ ب - آيا عمد ، شبه عمد يا خطاى محض بودن جنايت در پاسخ به سؤال فوق تأثيرى دارد ؟ جواب : ظاهر آن است كه ديه خسارت مخصوصه‌اى است كه شارع براى جبران مافات تعيين فرموده است و از اين جهت عمد و شبه عمد و خطا فرقى ندارد . و دليل آن ظاهر نصوص اصل جعل ديه با ضم ارتكاز عقلا بر اين كه خسارت بدنى مثل خسارت مالى بايد جبران شود و چون كار عرف در اين گونه خسارات بيشتر به نزاع مىكشد در تعيين مقدار خسارت شارع مقدس مقدار را تعيين فرموده است ولى در مورد عمد جانى گناه هم مرتكب شده است و از آن جهت بايد مجازات شود و اما در مورد شبه عمد گاه گناه است و گاهى گناه هم نيست مثل زدن ولى شرعى براى تأديب و در خطا اصلًا گناهى نيست . سؤال 501 . حلاليت طلبيدنى كه ممكن است حداقل باعث مسائل روانى و تجديد خاطره‌هاى سوء شود چه راه حلى دارد ؟ و در صورت مكفى بودن طلب مغفرت اگر ديه لازم آمده چه بايد كرد در مورد زنده و مرده ؟ جواب : تجديد خاطره سوء نشود و طلب مغفرت نمايند و ديه را به نحوى به او بدهند و در مالش وارد كنند و اگر مرده ، به ورثه او بدهند و لازم نيست كه عنوان ديه را نام ببرند . سؤال 502 . اگر شخصى كشته شده و جنازه او مثلًا در بيابان ، منزل يا باغى يافت شود و هيچ يك از قاتل و مقتول شناسايى نشوند بفرماييد : الف - آيا ديه‌اى وجود دارد ؟