جواب : ظاهر آن است كه جايز نيست . سؤال 10 . آيا جايز است استمناء مرد بدست زوجه‌اش يا خير ؟ جواب : مشهور قائل به جواز هستند و گفتيم شهيد در روضه احتمال منع داده‌اند و لكن استدلال ايشان تمام نيست اگرچه موافق احتياط است . سؤال 11 . زنى آبى از او خارج مىشده كه بدن او سست مىشده و با شهوت هم بوده ولى نمىدانسته كه در اين حال جنب است آيا نماز و روزه‌هاى ماه رمضان او صحيح است يا خير ؟ جواب : چون سستى و شهوت به نظر اينجانب براى اينكه نشانه جنابت باشد كافى است و جهش شرط جنابت نيست اين زن جنب است و نمازهايى كه مىداند با اين حالت خوانده باطل است و اما صحت روزه‌هاى او متوقف است بر اينكه شبهه حكميه جنابت را هم مثل جهل به موضوع محض بدانيم كه تعمد بقا بر جنابت در آن صادق نيست و بعيد نيست كه ملحق باشد به جهل موضوع مثلًا كسى كه نمىداند جنب است و با اين حال وارد صبح مىشود ولى مىداند جنب بچه كسى مىگويند روزه او صحيح است ولى كسى كه نمىداند كه اين حال ، حال جنابت است مثل اين زن كه نمىدانسته كه اين حال ، حال جنابت است بعيد نيست صحت روزه او چون متعهد در بقا بر جنابت به عنوان جنابت نيست اگر چه متعهد بر بقا بر اين حالت هست ولى احتياط در اين است كه روزه‌هاى خود را قضا نمايد و تا ممكن است اين احتياط مراعات شود . سؤال 12 . كسى كه در اثر ندانستن مسأله يا اهمال و سستى غسل‌هاى واجب خود را انجام نداده عبادات او مانند نماز و روزه او چه حكمى دارد ؟ جواب : در صورتى كه غسل مستحبى انجام داده نماز و روزه هاى بعد از آن صحيح است و اگر اصلًا غسلى انجام نداده نمازهاى او باطل است . لكن نسبت به روزه‌ها در صورتى كه تعمد بر بقاء جنابت يا حيض و نفاس و استحاضه تا اذان صبح صادق باشد روزه‌هاى او نيز باطل است . ولى اگر اصلًا نمىدانسته جنابت يا حيض و استحاضه و نفاس چيست ، روزه‌هاى او باطل نيست ، چون تعمد نسبت به او صادق نيست .