يازدهم : فلسفه‌ى اخلاقى نماز « اخلاق » از نظر بزرگان : ايجاد ملكاتى است در نفس انسانى ، كه شخص را به كارهاى نيك ترغيب و از كارهاى بد باز مىدارد . اكسير اعظم و فرمول تامّ اين معنا ، « نماز » است ؛ نمازى كه تمام شرايط صحت آن رعايت شود ، زيرا نماز نهى كننده‌ى از فحشاء و منكرات و امر كننده‌ى به معروف و نيكىها مىباشد . نماز است كه به ما درس حفظ امانت و عدم تجاوز و ترك خيانت را مىآموزد ، و احترام مال غير را به ما خاطر نشان مىسازد . نماز است كه تواضع و فروتنى و مساوات و برادرى و برابرى به ما ياد مىدهد ، و ريشه‌ى تكبّر و خودپسندى و فخر به امور ماّدى و نژادپرستى را از بين مىبرد . زيرا اسلام همه را برادر و برابر خوانده و در صفوف نماز محلّ بالاترى براى طبقه‌ى ممتاز تعيين نشده است . آن ثروتمندى كه به شخصيت خود اعتماد دارد ، و هواهاى شيطانى نظر او را جلب كرده و تصوّر مىكند به واسطه‌ى مال يا جاه بر ديگران برترى دارد ، هنگامى كه خود را با فقرا و ضعفا در يك رديف مشاهده مىكند و مىبيند همه‌ى مسلمين در صف واحد در نماز جماعت شركت مىنمايند ، آن حسّ