عصمت واژه‌ى عصمت به معناى منع است . راغب اصفهانى در مفردات مىگويد : عصم يعنى امساك و خوددارى و لذا عاصم و معصوم يعنى امساك‌كننده و امساك شده . برخى نيز « عصم » را به معناى پنابردن دانسته‌اند ؛ و در عصم اليه يعنى به او پناه برد . در اصطلاح مباحث كلامى ، عصمت چيزى فراتر از عدالت است . در تعريف آن گفته مىشود : عصمت ، وجود ملكه‌اى است كه آدمى را از گناه باز دارد . البته گستره‌ى تطبيق چنين تعريفى از عصمت به برخى از انسان‌ها ، بستگى به مكتب‌هاى مختلف كلامى دارد . اهل حديث ، گناه كبيره را براى پيامبر پيش از نبوت جايز مىشمارند ؛ برخى از آنها انجام گناهان غير از دروغ ، در زمان نبوت را نيز جايز مىشمارند ؛ و عده‌اى مىگويند گناهان زمان نبوت نبايد آشكارا صورت گيرد بلكه مىبايست پنهانى باشد . معتزله معتقدند معصوم از زمان بلوغ نبايد گناه كبيره انجام دهد ؛ ولى گناهان كوچك ( غير از گناهان سبك ، مانند دزدى چيزهاى كوچك و . . . كه حكايت از پستى انجام دهنده مىكند ) جايز است . البته برخى از معتزليان نيز انجام گناه كبيره و صغيره را براى معصوم جايز نمىشمارند چه پيش و چه پس از نبوت . اشاعره گناه پيش از پيامبرى را براى پيامبر جايز مىشمارند و در زمان نبوت گناه عمدى را مشروع نمىدانند . اشاعره و معتزله ، گناه امام را جايز مىدانند ولى معتقدند كه گناه كبيره ، امامت او