پس دنيا به يك معنا از ابتداى خلق ثوابت و سيار تا آن روزى است كه شب قيامت شروع بشود . اين يك معنا از مفهوم دنياست . اين دنيا به معناى مطلق است . دنيا يك معناى ديگرى دارد ، دنياى نسبى . و آن عبارت است از مدتى كه يك انسان به دنيا مىآيد ؛ از حين انعقاد نطفه يك بشر يا تولد يك بشر تا آن‌جا كه اين بشر نفس آخر را بكشد و از دنيا برود . اين مدت طولانى ده سال و بيست سال و سى سال و پنجاه سال و صد سال ، دنياى نسبى فرد است . دنياى نسبى اين آدم است . اين هم يك معناى دنياست ؛ يعنى عمر يك انسان است . دنياى شما عمر شما از اول وجودتان تا مرگتان است . دنياى زيد عبارت است از حين موجود شدن زيد تا وقتى كه زيد بميرد . اين عمر دنياى فرد است و دنياى نسبى است . اگر بگوييم ذمى كه در آيات است ، و نكوهش مربوط به آن دنياى اطلاقى بزرگ است ، اين معنا ندارد مورد ذم واقع بشود ؛ چون خودش او را ايجاد كرده است و نكوهشش هم نمىكند . اگر بگوييم دنيا عبارت از دنياى كوچك و نسبى است ، يعنى عمر و زندگانى يك انسانى كه پنجاه يا صد سال طول مىكشد ، اين هم دنيايى نيست كه قابل نكوهش باشد ، روايات از زندگانى و مدت پنجاه سال انسان نكوهش ندارد و مذمت نمىكند . خدا خودش اين عمر داده است براى انسانى و وقتى كه مىخواهد مىگيرد . پس اين قابل توبيخ نيست ، قابل مذمت نيست . پس آن دنيايى كه اين همه مذمت شده است چيست ؟ به اطلاق دنياى بزرگ نيست و به معناى دنياى كوتاه نسبى مادى عمر يك يك فرد بشر نيست . پس آن دنيا كه مذمت شده چيست ؟ ممكن است بگوييم دنيا عبارت است از آنچه كه در اين جهان از متاع دنيا مىبينيم . دنيا اين‌هاست ؛ يعنى بگوييم نكوهش مال متاعى است كه در اين دنيا مىبينيم . لباس است ، خوراك است ، فرش است ، خانه است ، ساختمان است ، آب است ، باغ است ، زمين است ، صحراست ، درياست ، كوه است ، اين جهان و مادياتى كه ما در اين جا داريم و بشر در اين‌جا از آن استفاده مىكند آيا ممكن است بگوييم دنيا اين‌هاست و اين همه نكوهش كه كرده‌اند ، خداوند دارد اين‌ها را نكوهش مىكند ؟ مذمت مال اين‌هاست ؟ مذمت مال اين نعمت‌هايى است كه به من داده است ؟