جهان كه پس از مدتى زحمات و راهپيمايى در طريق دانش ، معلمان و منبع دانش و مخزن علوم و آموزگاران جهان مىگردند . بىترديد ، اين مرحله از دانش را نخستين معلم آموخته و غير از وى احدى را ياراى بذل اين عطيه نيست و بويژه انسانى كه رشته شناخت نفس خويش و معلم توحيد خويش را تعقيب كند و از وطن منحط خاكى و محيط محصور هواهاى خويش به سويش سفر نمايد و با آب توبه وضو سازد و لباس تقوا در بر روح كند ، بدين قصد كه در ميدان سالكان راه وارد شود و در مدرسه صالحان ، درس كمال خواند و بتواند از اسارت نفس و اخلاد در ارض و حفره‌هاى كثيف هوى و زباله‌دان هوس و لجنزار شهوت بيرون رود و با حقايق و معارف آشنا شود و از راه دشوار و دراز جهل و ظلمت و شهوت عبور كند ، و از كرانه‌هاى صعب العبور بگذرد . قرآن مىفرمايد : « فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ * وَ مَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ » ؛ « 1 » و [ لى ] نخواست از گردنه [ عاقبت‌نگرى ] بالا رَوَد ! و تو چه دانى كه آن گردنه [ سخت ] چيست ؟ چرا اين انسان از عقبه‌ها بالا نمىرود و با سختىها در نمىافتد و بر آنها پيروز نمىشود تا اين كه رقبه خويش را از اسارت هوى و گردن خود را از يوغ هوس آزاد سازد و در اين مبارزه و حركت درازمدت ، هدف پيروزى را تحصيل كند ؟ و اين انسان است كه دانش‌هاى ديگرى را فرا خواهد گرفت . و از اين رو ، وارد شده است : الْعِلْمُ نُورٌ يَقْذِفُهُ اللَّهُ فِى قَلْبِ مَنْ يَشَاء ؛ « 2 » دانش ، خود روشنى است و حقيقت آن نور است در هر دلى پيدا شود فضايش منور و محيطش نورانى است . اين نعمت از سوى حق به دل‌هايى بذل مىگردد كه مشيت حق بدان‌ها عنايت دارد . در قرآن كريم در بارهء قصهء موسى عليه السلام و عبد صالح ، يعنى آن سرگذشت عجيب و شگفت انگيز و پر محتوا و مملو از اشارات لطيف و معانى عميق چنين آمده كه :

--> ( 1 ) سورهء بلد ، آيهء 11 - 12 . ( 2 ) شرح أصول الكافى ( صدرا ) ، ج 4 ، ص 425 .