فرزندم سليمان ، اى انسان عظيم الشأن ، اى ملك بزرگ ، اى انسان داراى جنبه‌هاى مختلف مادى و معنوى . « إِيَّاكَ وَ كَثْرَةَ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ » ؛ نكند شب‌ها از اول تا آخر بگيرى بخوابى ! فرزندم من وصيت مىكنم « كَثْرَةَ النَّوْمِ » و زياد خوابيدن ، روز قيامت فقير مىكند و بدترين فقرها فقر عملى است ؛ بدترين فقرها فقر اعتقادى است ؛ بدترين فقرها فقر عبادتى است . اين جمله را پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله هم در سخنانش فرمودند كه مادر سليمان مىگويد ، اما به يك تعبير بالاترى مطلق‌ترى نبى گرامى صلى الله عليه و آله فرمود : إِيَّاكَ وَ كَثْرَةَ النَّوْمِ . خواب شب را نمىگويد ؛ « رجل » را نمىگويد ؛ مطلقاً « إِيَّاكَ وَ كَثْرَةَ النَّوْمِ » ؛ اى انسان خودت را از غفلت و خواب غفلت دور كن و مانند حيوانات در خواب فرو نرو . « فَإِنَ كَثْرَةَ النَّوْمِ يَدَعُ صَاحِبَهُ فَقِيراً يَوْمَ الْقِيَامَة » ؛ « 1 » زيرا كه غفلت‌ها انسان را فقير مىكند و انسان‌ها در عالم ديگر افتخارشان با ثروتشان است . انسان ثروتمند در آن‌جا والاترين انسان‌هاست و ثروت آن‌جا هم ثروت عبادت است . ثروت آن‌جا ثروت خلوص است . ثروت آن‌جا علم ثروت و عمل پاكيزه است . ثروت آن‌جا پر شدن نامه حسنات است و خالى بودن نامه سيئات . سه نامه به دستشان مىدهند : در يك روايتى « 2 » مىخواندم سه نامه به دست انسان آن‌جا خواهند داد : يك نامه

--> ( 1 ) . الإختصاص ، ص 218 . ( 2 ) . إِنَّ الدَّوَاوِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةٌ : دِيوَانٌ فِيهِ النِّعَمُ وَ دِيوَانٌ فِيهِ الْحَسَنَاتُ وَ دِيوَانٌ فِيهِ السَّيِّئَاتُ ، فَيُقَابَلُ بَيْن‌َدِيوَانِ النِّعَمِ وَ دِيوَانِ الْحَسَنَاتِ ، فَتَسْتَغْرِقُ النِّعَمُ عَامَّةَ الْحَسَنَاتِ وَ يَبْقَى دِيوَانُ السَّيِّئَاتِ ، فَيُدْعَى بِابْنِ آدَمَ الْمُؤْمِنِ لِلْحِسَابِ ، فَيَتَقَدَّمُ الْقُرْآنُ أَمَامَهُ فِى أَحْسَنِ صُورَةٍ ، فَيَقُولُ : يَا رَبِّ أَنَا الْقُرْآنُ وَ هَذَا عَبْدُكَ الْمُؤْمِنُ قَدْ كَانَ يُتْعِبُ نَفْسَهُ بِتِلَاوَتِى وَ يُطِيلُ لَيْلَهُ بِتَرْتِيلِى وَ تَفِيضُ عَيْنَاهُ إِذَا تَهَجَّدَ فَأَرْضِهِ كَمَا أَرْضَانِى ، قَالَ : فَيَقُولُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ عَبْدِيَ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَيَمْلَؤُهَا مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْجَبَّارِ وَ يَمْلَأُ شِمَالَهُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ، ثُمَّ يُقَالُ : هَذِهِ الْجَنَّةُ مُبَاحَةٌ لَكَ فَاقْرَأْ وَ اصْعَدْ فَإِذَا قَرَأَ آيَةً صَعِدَ دَرَجَة ؛ روز قيامت سه دفتر باشد : دفترى كه در آن نعمت‌ها ثبت است و دفترى كه در آن حسنات ثبت است و دفترى كه در آن سيئات ثبت است ، و دفتر نعمت‌ها را با دفتر حسنات برابر كنند و نعمت‌ها همه حسنات را فرا گيرند و غرفه كنند و دفتر سيئات به جا ماند و آدمى زاده مؤمن را پاى حساب بخوانند و قرآن در زيباترين صورتى جلو او پيش آيد و گويد : پروردگارا ، من قرآنم و اين بنده مؤمن تو است كه خود را به رنج مىانداخت براى خواندن من و شبش را در تمرين من ، طولانى مىكرد ، و چون به نماز شب مشغول مىشد اشك از چشمش روان مىگردد ، او را خشنود ساز چنان كه مرا خشنود ساخت ، فرمود : پس خداى عزيز و جبار مىفرمايد : اى بنده من ، دست راستت را باز كن و خدا دست راستش را از رضوان عزيز جبار پر مىكند و دست چپش را از رحمت خدا . سپس به او گفته مىشود : اين بهشت برايت مباح است ، بخوان و بالا رو و چون آيه‌اى بخواند درجه‌اى بالا رود .