خداوند ، نخستين معلم مرحله اول ، خود خداوند منان است كه پيوسته نيروى خرد انسان را به طرق مختلف ، تحت هدايت و تربيت قرار مىدهد و با الهام و رهنمودها و توفيق و تأييد ، الطاف و مراحم خود را در بارهء وى مبذول مىدارد : « فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ » ؛ « 1 » خدا را پيوسته به ياد آوريد كه به شما انسان‌ها آنچه را كه نمىدانستيد تعليم فرمود . « عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ » ؛ « 2 » آنچه را كه انسان نمىدانست [ به تدريج به او ] آموخت . او خداوند كريم است كه از فضاى فكر انسانى ظلمات جهل و نادانى بزدود و آشنا به دانش و علم فرمود . فرشتگان رتبه دوم ، فرشتگان و مأموران غيبى عالم تكوين‌اند كه پيوسته به وسيله الهام درونى و هدايت‌هاى باطنى ، انسان را تعليم مىكنند و تربيت مىدهند كه شايد خود انسان از وجود و خدمات اين معلمان مهربان و دلسوز و دائم الرفاقه خود بىاطلاع باشد : مَا مِنْ قَلْبٍ إِلَّا وَ لَهُ أُذُنَانِ عَلَى إِحْدَاهُمَا مَلَكٌ مُرْشِد ؛ « 3 » هيچ دلى نيست جز اين كه دو گوش دارد ، بر يكى فرشته‌اى رهبر است . قلب و روان انسانى را دو گوش است كه پيوسته از يكى از آنها - كه گوش راست او است - فرشته‌هاى الهى با وى نجوا مىكنند و در اوقات حساس زندگى و بر سر دو راهىهاى هر حركتى كه آينده سعادت و شقاوت بر آن مترتب است ، او را تذكر مىدهند ، به كردار نيك راهنمون مىشوند و تشويق مىكنند و از عمل زشت زجر مىنمايند و بر عواقب وخيم آن هشدار مىدهند . اين رفيقان شايسته و اساتيد بىمزد

--> ( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 239 . ( 2 ) سورهء علق ، آيهء 5 . ( 3 ) الكافى ، ج 2 ، ص 266 .