چگونه از مردم دانش بگيرد ؟ دانشى كه مىدهد ، از دو كانال انسان مىتواند دانش خود را به ديگران بدهد و بس : يكى كانال بيان است . از راه بيان تبادل دانش مىشود . شما دانشتان را به ديگرى مىدهيد ، و از راه بيان دانش ديگرى را تحويل مىگيريد و از اين رو ، بيان مهم‌ترين نعمتى است براى انسان و مابه الامتياز انسان از حيوان است . قلم راه ديگر ، قلم است . شما انديشه خود را ، علم خود را ، دانش خودتان را به وسيلهء قلم به ديگران مىدهد ، و به وسيلهء قلم از ديگران دانش مىگيريد . تبادل دانش بشرى به واسطهء قلم و به واسطهء بيان است . پس ببينيد اگر يك جامعه‌اى بخواهد جامعه بشود ، و اگر يك جامعه‌اى بخواهد تكامل پيدا كند ، آن جامعه ، جامعهء انسانى است كه نياز به دانش دارد ، و نياز به بيان دارد ، و نياز به قلم دارد . اين‌ها را قرآن در يك جا بيان مىكند ، روشن مىكند براى انسان . انسان چنين است : ما به او دانش داديم ؛ و به او بيان داديم ؛ و به او قلم داديم . اين اسلام است كه چنين وقتى در موضوع انسان دارد . و پيغمبر گرامى دانش را حالات تقسيم مىكند به : « فريضة عادلة و سنة قائمة » . بنا بر اين ، يكى عبارت از اعتقادات بود و دومى عبارت از اخلاق و سومى عبارت از عمل . اسلام براى اين‌ها ارزش قايل است . اسلام مىگويد : دانش پر ارزش ، دانش اعتقادى است ؛ دانش پر ارزش ، دانش اخلاقى است ؛ دانش پر ارزش دانش عملى است . اين‌هاست كه انسان را پر ارزش مىكند . اما غير از اين دانش‌هاى بشرى : و ما قبل ذلك و ما بعد ذلك فضول ! اما دانش‌هاى ديگر بشرى فضل است . متأسفانه بشر امروز اين سه رقم دانشى كه اسلام و اللَّه به آنها متوجه است و به آنها ارزش قايل است ، اين جامعه بشرى هيچ ارزشى براى آنها قايل نيست . جامعهء بشرى رفته سراغ آن دانشى كه اسلام او را در يك مرحله پايين‌ترين حساب