و قال أمير المؤمنين عليّ عليه السلام : أجلّ الأمراء من لم يكن الهوا عليه أميراً . « 1 » و قال عليه السلام : زكات السلطان إغاثة الملهوف . « 2 » ملهوف : محزون و حسرت زده و اين كلام نظير زكات مال ، و زكات علم است و مانند زكات شرف است كه تواضع است . و قال عليه السلام : الرفق بالأتباع من كرم الطباع . « 3 » عرفان و قالوا : « لَوْلَا نُزّلَ عَلَيْهِ الْقُرْءَانُ جُمْلَةً وَ حِدَةً كَذَ لِكَ لِنُثَبّتَ بِهِ فُؤَادَكَ » . « 4 » يعنى كفّار گفتند : چرا اين قرآن به محمّد صلى الله عليه و آله همگى به يك‌بار فرود نيامد ؟ يعنى چرا به تدريج نازل مىشود ؟ مطلب همين طور است و آن بدين جهت است كه بر دل تو ثبات و استوارى و آرامش بخشيم . و مراد از اين بيان عمدتاً قلب جامعه بشرى است كه قرآن را مىپذيرند ؛ زيرا احكام اصولى و فروعى و ساير حقايق و معارف قرآنى ، همانند دارو و غذاست و بايد به تدريج در بدن جذب شوند و سلامت توليد كنند . و قال الإمام الرضا عليه السلام : أفضل العقل معرفة الإنسان نفسه . « 5 » و قال الرسول الأعظم صلى الله عليه و آله : من عرف اللَّه منع فاه من الكلام و بطنه من الطعام و عنى نفسه بالصيام و القيام . « 6 »

--> ( 1 ) . اميرمؤمنان على عليه السلام : برترين امير كسى است كه هوى و هوس بر او چيره نباشد ( غرر الحكم ، ح 3202 ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص 116 ) . ( 2 ) . زكات حكومت و قدرت ، يارى ستمديده غمگين است ( عيون الحكم و المواعظ ، ص 275 ) . ( 3 ) . خوشرفتارى و نرمخويى با مردمان جزء ويژگىهاى كسانى است كه سرشتى بزرگوار دارند ( غرر الحكم ، ح 1497 ) . ( 4 ) . سورهء فرقان ، آيهء 32 . ( 5 ) . امام رضا عليه السلام : برترين عقل ، معرفت آدمى از خويشتن است ( نزهة الناظر وتنبيه الخواطر ، ص 44 ) . ( 6 ) . رسول اعظم صلى الله عليه و آله : هر كه خدا را شناخت ، زبان خود را از كلام بيهوده و شكمش را از غذاى زيادى باز مىدارد و خود را با روزه و برپايى نماز به تلاش وا مىدارد ( الكافي ، ج 2 ، ص 237 ؛ التحصين ، ص 26 ) .