الشيخ علي المشكيني
111
كشكول حكمت (فارسى)
و ظاهر وارث بودن اين امور اين است كه تا وقت مرگ ، آنها سالم باشند ؛ به گونهاى كه گفته شود روح بيرون شد و اين نيروها سالم بودند . و محتمل است مراد اين باشد كه آثار خارجيه و امور خيريه فراوانى به واسطهء اين نيروها باقى گذاريم از قبيل : تعمير مساجد ، تكايا ، كتب علمى ، شاگردان نيكو ، اولاد صالح و غيره كه بقاى آنها پس از مرگ به منزلهء وارث بودن خود آن اعضا از انسان است . و امّا جملهء « و لا تجعل مصيبتنا في ديننا » عروض هر نقص و گناه ( اخلاقى ، عملى ، اعتقادى ) بر مؤمن ، مصيبت در دين اوست ، و ابتلاى به هر ضرر جانى و مالى براى او با حفظ دينش ، مصيبت در دنياى اوست و همچنين اگر دو گروه با هم بجنگند ، تلفات جانى و مالى در جبههء حق ، مصيبت در دنيا و منافع جبههء باطل ، مصيبت در دين اوست . و در برخى از نسخههاى اين دعا پس از جملهء : « و اجعله الوارث منّا » جملهء « واجعل ثارنا على من ظلمنا » است . يعنى خونبهاى ما را به گردن ستمكارها قرار ده و ظاهراً اين جمله ، كنايه از اين است كه در هر درگيرى و كشت و كشتارى ما را در طرف حق قرار ده ؛ زيرا در نبردهاى ميان اهل حق و باطل آنچه از اهل حق كشته شود ، خونش به گردن طرف باطل است و هر چه از اهل باطل كشته شود ، خونش به گردن اهل حق نيست . شعر اين اشعار دربارهء قيامت است : بسا امير كه آنجا اسير مىآيد * بسا اسير كه آنجا امير مىآيد بسا پياده كه آنجا سواره مىآيد * بسا سواره كه آنجا پياده مىآيد الخير في السيف عن أميرالمؤمنين عليه السلام : الخير كلُّه في السيف و ما قام هذا الدين إلّابالسيف ، أتعلمون