الْكِتابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ ؛ « 1 » يعنى برخى از كتاب الهى را عمل مىكنيد وبرخى را عمل نمىكنيد ؟ واين دو قسم ، گناه عملي دارد . وكفر پنجم ، برائت جستن است ، مانند آن كه إبراهيم به قوم خود گفت : ما به شما وبت‌هاى شما كافر شديم ؛ يعنى برائت مىجوئيم از آن‌ها . واين قسم كفر ، حلال است » . « 2 » [ تفسير آيهء 7 ] خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ . [ 7 ] ختم بر دل ، به معناى مهر زدن ، كناية از حالت سختى وقساوتِ آن است ؛ واين حالت ، مسبّب از كفر وگناهانِ آن‌ها است ، كه خداوند ، نظير ساير مسبّبات تكويني ، آن را به خود نسبت مىدهد . وَعَلى سَمْعِهِمْ يا عطف است بر عَلى قُلُوبِهِمْ . معناى آية اين كه : خداوند بر دل‌ها وقوّهء سامعهء آن‌ها مُهر شقاوت زده است ؛ واز اين‌رو حقايق ديني را تعقّل نمىكنند ومتأثّر نمىشوند . ويا خبر « غشاوة » وَعَلى ابْصارِهِمْ معطوف بر آن است . ومراد ، تشبيه است ؛ يعنى : گويى بر گوش وچشمان آن‌ها پرده‌اى است كه نه انذار پيامبر وقرآن را مىشنوند ونه معجزات ووسايل تذكّر را مىبينند . وآن‌ها را در دنيا وآخرت ، عذابي بزرگ است . تنبيه از اوّل اين سورهء مباركه ، چهار آية ، مربوط به متّقين ؛ واين دو آية ، مربوط به كفّار ؛ وسيزده آيهء آتى ، مربوط به منافقان ؛ وسپس خطاب به عموم مردم است .

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 85 . ( 2 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 389 ، ح 1 ؛ تفسير القمّي ، ج 1 ، ص 32 ؛ بحار الأنوار ، ج 8 ، ص 308 ، ح 73 .