[ تفسير آيهء 3 ] بهشت ودوزخ وأعراف ، در مقرّ دايمىِ خود ، مستقرّ گردند . وطول آن ، مساوى با پنجاه هزار سال شمسي ، يا قمرىِ ما ، يا سال ربوبي است كه هر روزش به مقدار هزار سالِ متعارف ما است . وعلامت شروع آن ، نفخهء اوّل صور است كه « نفخهء مرگ » ناميده شده . وپس از فاصله‌اى كه براي همه مجهول است ، نفخهء دوم است ، كه همهء جانداران ، به وسيلهء آن ، سر از قبور ومقرِّ پس از مرگشان در آرند ودر همان‌جا متحيّرانه ميخكوب شوند . وسپس به نفخهء سوم ، به سوى مركز حساب ومحيطِ محكمهء عالىِ قضايى ودادگاه عدل الهى ، روانه شوند . وعظمت وبزرگى ودهشتِ حاضران وهول محاسبه وقضاوت وحوادث ديگر آن روز ، در حيطهء فكر احدى نگنجد ، جز آنان كه [ در ] دو عالم برزخ وآخرت ، با كمال امن وسلامت وبيدارى باشند ، مانند أنبيا وبرخى از فرشتگان . بحث حديثي از پيامبر أكرم صلى الله عليه وآله نقل است كه : « جبرئيل عليه السلام گفت : مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ را هيچ مسلمانى نگفت جز آن كه خداوند وأهل آسمان ، أو را تصديق نمودند » . « 1 » وچون امام سجّاد مالِكِ يَوْم‌ِالدِّينِ را مىخواندند ، به اندازه‌اى آن را تكرار مىكردند كه نزديك مىشد روح از قالب تن بيرون رود . « 2 » وامام صادق عليه السلام غالباً « مالك » را « مَلِك » مىخواندند . « 3 » وحضرت رضا عليه السلام مىفرمود : مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ اقرار واعتراف است به بعث وحساب ومجازات اخروى واثبات حاكميّت خداوند در عالم آخرت ، همانند حاكميّت أو در دنيا » . « 4 »

--> ( 1 ) . تفسير العيّاشي ، ج 1 ، ص 22 ، ح 17 ؛ بحار الأنوار ، ج 85 ، ص 21 ، ذيل ح 10 . ( 2 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 602 ، ح 13 ؛ تفسير العيّاشي ، ج 1 ، ص 23 ؛ مشكاة الأنوار ، ص 120 ؛ وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 151 ، ح 7593 . ( 3 ) . تفسير العيّاشي ، ج 1 ، ص 22 ، ح 21 ؛ بحار الأنوار ، ج 85 ، ص 22 ، ذيل ح 11 . ( 4 ) . تفسير القمي ، ج 1 ، ص 28 ؛ علل الشرائع ، ج 1 ، ص 260 ، ضمن ح 1 ؛ بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 68 ، ح 1 .