وآن‌ها تصديق كردند وپيامبر فرمود كه : خداوند در آيهء وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ « 1 » بر من ، منّت نهاده ؛ وفاتحه را در مقابل همهء قرآن ، نعمت مستقلّى قرار داده ؛ ودر عبارت ومحتواى اين سوره ، هيچ پيامبرى با من شريك نيست ، جز سليمان كه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ بر أو هم نازل شد . پس وجود اين سوره را غنيمت شماريد » . « 2 » [ تفسير آيهء 1 ] بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بِسْمِ اللّه : به نام « اللَّه » اسم مخصوص پروردگار ونام ويژهء ذات أو - وبه غير أو گفته نمىشود - به معناى خداوندِ واجب الوجود ، جامع همهء صفات كمال وأوصاف جلال وجمال ، مستحقّ عبوديّت وسزاوار به حقّ پرستش . وتقدير كلام ، اين است كه : شروع مىكنم به خواندن ، به نام خداوند . الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . « رحمان » اسم مبالغه و « رحيم » صفت مشبهه ؛ ودر هر دو ، اشاره به مبالغه است . وهر دو لفظ ، مشتقّ از رحمت است . ورحمت در انسان ، از صفات ذات ؛ وبه معناى رقّت قلب ونرمىِ دل است . ودر خداوند ، از صفات فعل است ؛ يعنى بسيار بخشندهء نعمت واحسان كننده . ومبالغه در رحمان ، در زيادى نعمت وشمول آن است بر مؤمن وكافر ؛ ودر رحيم ، در بقا ودوامِ آن است ، كه از مؤمنان در دنيا وآخرت بريده نخواهد شد ؛ وبدين لحاظ ، گفته مىشود : « يا رحمنَ الدنيا ، ورحيمَ الآخرة » . « 3 » بحث حديثي به اتّفاق همهء علماى شيعهء اماميّه بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ جزء همهء سوره‌هاى قرآن

--> ( 1 ) . الحجر ( 15 ) : 87 . ( 2 ) . الأمالي صدوق ، ص 241 ، مجلس 33 ، ح 255 ؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 270 ، ح 60 ؛ بحار الأنوار ، ج 92 ، ص 227 ، ح 5 . ( 3 ) . ثواب الأعمال ، ص 75 ؛ مكارم الأخلاق ، ص 329 ؛ بحار الأنوار ، ج 19 ، ص 355 ، ح 19 .