[ سرمشق بودن پيامبر ( ص ) ] تفسير : قطعاً در رفتار رسول خدا صلى الله عليه و آله سرمشق خوبى براى شما و زندگى شما هست براى كسى كه به خدا و روز قيامت اميد قلبى و عملى دارد و خدا را بسيار ياد مىكند . مراد آن است كه همچنان كه آن حضرت در جنگ و جهاد ثبات دارد و متحمل شدايد و محنت‌ها مىشود بر وجهى كه دندان مبارك او را مىشكنند و پيشانى او را مجروح مىكند و با وجود اين ، ثبات مىورزد و خويشان نزديك او مانند حمزه را شهيد مىكنند ، و او استقامت مىكند ، شما هم به آن حضرت اقتدا و تأسى نماييد ؛ زيرا او براى كسى كه به ثواب خداى متعال و به روز بازپسين - يعنى نعمت‌هاى آخرت - اميد دارد سرمشق و مقتداى نيكويى است . رجاء به معنى ترس و اميد ، هر دو آمده است ؛ يعنى ترسناك هستند از عقاب‌هاى روز آخرت ، يا اميد دارند به ثواب‌هاى آن كه اكمل و اتمّ و ابقى خواهد بود . تبصره : اين مطلب ، محقّق است كه در آيات قرآنى عبرت به عموم لفظ است نه خصوص مورد ، بنابراين اگرچه آيهء شريفه در جنگ احزاب براى ثبات مؤمنان نازل شد ؛ لكن مفاد آن عام براى تمام امّت است بدين بيان كه : براى شما - اى امّت پيغمبر - در رفتار رسول خدا صلى الله عليه و آله سرمشقى پسنديده و شايسته است كه حق آن آن است كه كسانى كه به ثواب الهى در آخرت اميدوارند به او اقتدا و تأسى نمايند و از او پيروى كنند كه از آن جمله لزوم ثبات و استقامت و پايدارى در انجام وظايف دينى و انجام اوامر و فرامين الهى است . حضرت صادق عليه السلام در رسالهء خود به اصحابش فرمايد : عَلَيْكُمْ بِآثَارِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله وَسنّته وَ آثَارِ الأئِمَّةِ الْهُداةِ مِنْ أهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله مِنْ بَعْدِهِ وَسُنَّتِهِمْ ؛ فَإنَّهُ مَنْ أخَذَ بِذلِكَ فَقَدِ اهْتَدى ، وَمَنْ تَرَكَ ذَلِكَ وَرَغِبَ عَنْهُ ضَلَّ ؛ لِأَنَّهُمْ هُمُ الَّذِينَ أمَرَ اللَّهُ بِطَاعَتِهِمْ : « 1 » بر شما باد به آثار رسول خدا و سنّت آن حضرت و آثار ائمهء هدى از اهل بيت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سنّت ايشان . پس هر كه فرا گيرد آن را ، به تحقيق هدايت يافته ، و هر كه ترك كند آن را و از آن اعراض نمايد گمراه شده است ؛ زيرا ايشان‌اند كسانى كه خدا به طاعت آنان

--> ( 1 ) . روضهء كافى ، ج 8 ، ص 8 .