چگونه خواهد بود ؟ « 1 » وَ أَعَدَّ لِلْكفِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا : و براى كافران عذابى دردناك مهيّا و آماده ساخته است . [ نصرت الهى در جنگ احزاب با على ( ع ) ] آيهء 9 يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اذْكُرُواْ نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَآءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا تفسير : اى كسانى كه به خدا و رسول و معتقدات حقّه ايمان آورده‌ايد ، ياد بياوريد نعمت خداى را بر شما زمانى كه در جنگ احزاب لشكريانى انبوه از قبايل متعدد عرب به شما روى آوردند ، پس بر ايشان بادى را ( كه خيمه‌هاى ايشان را از جاى بركند و همه را پراكنده ساخت ) و لشكرهايى از فرشتگان را كه شما ايشان را نديديد فرستاديم ، و هميشه خداى تعالى به آنچه مىكنيد بيناست و شما را مطابق آن از روى عدل و فضل پاداش و كيفر خواهد داد . واقعهء خندق در شوال سال پنجم هجرت پيش آمد ، و آن را غزوهء احزاب نيز گويند ؛ زيرا قريش از هر قبيله‌اى حزبى فراهم نمودند . بيست تن از بزرگان آنها با ابوسفيان و پنجاه نفر در خانهء كعبه معاهده كردند كه تا زنده باشند از جنگ با پيغمبر باز نايستند و با سوگندها معاهده را محكم نمودند ، پس با چهارهزار نفر لشكر از مكّه بيرون شدند . حضرت با اصحاب مشورت فرمود ، سلمان - رضوان اللَّه عليه - عرض كرد : در ممالك ما چون لشكرى انبوه بر بلدى تاخت كنند ، از بهر حفاظت شهر ، خندقى حفر نمايند تا جنگ از يك طرف باشد . حضرت كلام او را پسنديد و اصحاب او را تحسين كردند . پس امر نمودند به حفر خندق و حضرت به آنها مدد مىفرمود تا يك ماه تمام شد ، و سه

--> ( 1 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 4 ، ص 339 .