اعراب : گفته شده ماذا مفعول تكسب است و اين در صورتى است كه « ماذا » را روى هم به منزله يك كلمه بدانيم و معنى استفهام داشته باشد . اما اگر به معنى « الذى » باشد مفعول تدرى خواهد بود . [ آگاهى پروردگار و ناآگاهى بشر ] تفسير : همانا خدا علم به هنگام قيامت نزد اوست و باران را در زمانى و مكانى كه مقرّر فرموده نازل مىفرمايد و او آنچه در رحم‌هاى جانداران زاينده است از دختر و پسر و تام و ناقص و وحدت و تعدد و اوصاف جسمى آينده و حالات روانى و اعمال آينده و مقرّ نهايى آنها را مىداند ، و هيچ كس نمىداند از نيكوكار و بدكردار كه فردا از دانش و عمل و مال ، چه به دست آورد و كسب كند و لذا بسيار هست كه ارادهء چيزى را نمايد و خلاف آن مىكند . و حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمايد : عَرَفْتُ اللَّهَ بِفَسْخِ الْعَزَائِم وَنَقْضِ الْهِمَمِ : شناختم خدا را به فسخ شدن قصدها و به هم خوردن همتها . « 1 » و هيچ كس نمىداند كه به كدام زمين مىميرد همچنان كه نمىداند مرگ چه وقت او را دريابد . إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُ : به درستى كه خداى تعالى به همهء اينها دانا و آگاه است . علامهء مجلسى رحمه الله در كتاب مرآة العقول فرمايد : مراد از آيهء شريفه و اين كه غير از خداى متعال اين پنچ چيز را نمىداند اين است كه غير او از پيش خود ، بدون آن كه خدا به آنها تعليم كند نمىدانند و اين منافات با دانستن آنها به علم مستفاد از خداى متعال ندارد . و دانستن ائمهء معصومين منوط به ارادهء خود ايشان است ، چنانچه در كتاب كافى عمّار ساباطى از حضرت صادق عليه السلام سؤال مىكند : آيا امام ، غيب را مىداند ؟ فرمود : نه و لكن هرگاه دانستن آن را اراده نمايد ، خداى تعالى او را اعلام فرمايد . « 2 »

--> ( 1 ) . شبيه به اين روايت در غرر و درر ، فصل 55 ، ص 500 ح 30 ، نهج البلاغه ، حكمت 250 . ( 2 ) . مرآة العقول ، ج 3 ، ص 117 ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 257 .