الشيخ علي المشكيني
329
تفسير روان (فارسى)
شير دادن و جدا كردن و باز گرفتن او از شير در مدّت دو سال بود ؛ يعنى بعد از ولادت در عرض اين مدّت او را شير داده و تربيت نموده ، پس بر فرزند ، حقّ حمل و شير دادن و تربيت داشته و مستحق شكرگزارى و احسان باشد . آيهء شريفه دليل است بر آن كه بيشترين مدّت رضاع و شير دادن به طفل دو سال است . أَنِ اشْكُرْ لِى وَ لِوَ لِدَيْكَ إِلَىَّ الْمَصِيرُ : ( بيان و تفسير وصيت ، يا علت وصيت و سفارش ، يا بدل اشتمال والدين است ) يعنى : انسان را امر فرموديم به اين كه شكر كن مرا به حمد و طاعت ، و پدر و مادر خود را به احسان ، كه بازگشت همه به سوى حكم و جزاى من است . تنبيه : آيهء شريفه آگاهى است به رعايت حقوق پدر و مادر خصوصاً مادر كه يادآورى فرموده حمل و وضع و رضاع و تربيت را كه هر يك نوعى زحمت فوق العاده دارد كه تحمّل آن دشوار مىباشد ، و تأمّل در اين احوال ، احسان و اطاعت را ايجاب نمايد . و شخصى از حضرت رسول صلى الله عليه و آله سؤال نمود كه : به چه كسى نيكويى كنم ؟ فرمود : مادرت را . عرض كرد : بعد از او ؟ فرمود : مادرت را . باز پرسيد ، فرمود : مادرت را . عرض كرد : بعد از آن كه را نيكويى كنم ؟ فرمود : پدرت را . « 1 » از فرمايش حضرت كه سه مرتبه مادر را فرموده و مرتبهء چهارم پدر را ، تقدم و عظمت حق مادر بر پدر استفاده شود و براى عاقل بصير همين فرمايش كافى خواهد بود . ( آيهء 15 ) وَ إِن جهَدَاكَ عَلَى أَن تُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِى عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَ صَاحِبْهُمَا فِى الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَىَّ ثُمَّ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ اعراب : تقدير على أن تشرك « على الشرك » است . و معروفاً صفت مصدر صاحبهما است كه در تقدير مىباشد يعنى مصاحبةً معروفاً .
--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 159 و 160 ، ح 9 .