الشيخ علي المشكيني
260
تفسير روان (فارسى)
بر شخص متديّن لازم است به محلى كه بتواند عبادت خدا كند هجرت نمايد و دلبستگى و علاقهء به وطن و يا سرزمينى ديگر نبايد مانع شود . در مجمع البيان از حضرت صادق عليه السلام روايت شده است كه فرمود : إذَا عُصِيَ اللَّهُ فِي أَرْضٍ أنْتَ بِهَا فَاخْرُجْ مِنْهَا إِلى غَيْرِهَا : هرگاه در زمينى كه تو هستى معصيت خدا كنند ، پس ، از آن زمين به سوى غير آن بيرون برو . « 1 » على بن ابراهيم قمى از حضرت باقر عليه السلام روايت نموده كه فرمود : پادشاهان كافر فاسق را اطاعت نكنيد ، پس اگر بترسيد كه شما را از دين بازدارند ، پس زمين خدا گسترده است ، و خدا دربارهء گروهى از اهل جهنّم فرمايد : هنگامى كه ملائكه از آنها سؤال كنند . . . گويند : ما در زمين ، مستضعفان بوديم . به آنها گفته مىشود : آيا زمين خدا وسعت نداشت كه مهاجرت كنيد ؟ ! « 2 » ( آيهء 57 ) كُلُّ نَفْسٍ ذَآلِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ تفسير : بعد از آن حتمى بودن مرگ را بيان فرمايد تا هجرت بر ايشان آسان شود ؛ يعنى اگر به جهت دوستى اهل و اولاد و وطن ، پايبند بلدى شدهايد بدانيد روزى حتماً از آن مفارقت خواهيد كرد ؛ زيرا : هر نفْسى چشندهء مرگ است و مرگ به همه جا و همه كس در هر مكانى كه باشد خواه در وطن و خواه در غربت خواهد رسيد . پس به سوى ما براى جزا و پاداش بازگردانده خواهيد شد . ( آيهء 58 ) وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصلِحتِ لَنُبَوّئَنَّهُم مّنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهرُ خلِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعمِلِينَ
--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 291 . ( 2 ) . به تفسير قمى ، ذيل آيهء شريفه رجوع شود .